و كوشش و دست و پا زدن ، انسان به خواستههايش نمىرسد ، مىفرمايد : « ( گاه سود و بهره به سراغ كسى مىآيد كه دنبالش نمىرود » ؛
( وَالْحَظُّ يَأْتِي مَنْ لَا يَأْتِيهِ )
. هم در زندگى خود ديدهايم و هم در تاريخ خواندهايم كه افراد زيادى بودند بىآنكه بسيار دست و پا بزنند به مقصود رسيدند و به عكس افرادى هم بودند كه با تلاش و كوشش فراوان به جايى نرسيدند .
اشتباه نشود ، هرگز امام عليه السلام در اين گفتار نورانى خود نمىخواهد نقش تلاش و كوشش و سعى را در رسيدن به اهداف بزرگ ناديده بگيرد ، زيرا آن ، يك اصل اساسى از نظر قرآن و روايات بوده و عقل نيز حاكم به آن است . مقصود امام عليه السلام اين است كه از طمعِ طمعورزان بكاهد و آنها را از آلوده شدن به انواع گناهان براى رسيدن به مقاصدشان بازدارد .
از آنچه گفته شد به خوبى روشن مىشود كه شش نكتهاى كه در اين گفتار حكيمانه آمده گرچه به ظاهر مستقل و جدا از هم به نظر مىرسند ؛ ولى با دقت ثابت مىشود كه با هم ارتباط نزديكى دارند .
اين سخن را با داستان افسانهاى پرمعنايى دربارهء سرنوشت طمعكاران كه ابن ابىالحديد در شرح نهجالبلاغهء خود آورده پايان مىدهيم . وى مىگويد : مردى ، قُبَّرَه ( چكاوكى را ) زنده صيد كرد . چكاوك به سخن آمد گفت : با من چه مىخواهى بكنى ؟ صياد گفت : سرت را مىبرم و گوشتت را مىخورم . چكاوك گفت : گوشت من به اندازهاى ناچيز است كه هيچكس را سير نمىكند ؛ ولى من حاضرم سه چيز را به تو بياموزم كه از خوردن من براى تو بسيار بهتر است : يكى از آن سه را هنگامى به تو مىآموزم كه در دست توام ، دومى را هنگامى كه من را رها كردى و بر درخت نشستم ، سومى را هنگامى كه از درخت پرواز كردم و روى كوه قرار گرفتم . مرد صياد ( خوشحال شد و ) گفت : اولى را بگو . چكاوك
پيام امام امير المومنين ( ع ) ( فارسى ) — صفحة 313
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٣١٣