باشند يا از مردم عادى .
اشاره به اينكه تو نگاه به « طلحه » و « زبير » كردى كه از ياران پيامبر صلى الله عليه و آله بودند و روزى در ركاب آن حضرت جهاد و فداكارى داشتند و همچنين به همسر پيغمبر صلى الله عليه و آله عايشه نگريستى و حق و باطل را بر معيار آنها قرار دادى و اين اشتباه بزرگ توست .
هنگامى كه « حارث » براى توجيه كار خود به كار « سعد بن ابى وقّاص » و « عبداللَّه بن عمر » اشاره كرد ، حضرت در پاسخ او فرمود : اشتباه بزرگ آنها اين بود كه بىطرف ماندند ؛ نه حق را انتخاب كردند و نه باطل را . بالاخره در ميان اين دو گروه حتماً يكى بر حق بود ؛ خوب بود گروه حق را شناسايى و از آن دفاع مىكردند ، بنابراين آنها قطعاً خطاكار بودند .
در اينكه منظور از جملهء « لَمْ يَخْذُلَا الْباطِلَ » چيست ؟ گفته شده منظور اين است كه آنها با سكوتشان در برابر اصحاب جمل و اهل شام ، باطل را يارى كردند ، زيرا خذلان به معناى ترك يارى است ، بنابراين « لَمْ يَخْذُلا » به معناى يارى كردن است .
همين جمله در حكمت 18 به صورت ديگرى آمده كه هماهنگتر با مقصود امام عليه السلام است ؛ در آنجا امام عليه السلام دربارهء كسانى كه از جنگ كردن با شورشيان به همراه او خوددارى كرده بودند مىفرمايد :
« خَذَلُوا الْحَقَّ وَ لَمْ يَنْصُرُوا الْبَاطِلَ ؛
آنها دست از يارى حق برداشتند ( و حق را تنها گذاشتند ) و باطل را نيز يارى نكردند » .
به هر حال تمام اينها ، نكوهش افرادى است كه به گمان خود راه تقوا را مىپويند و در حوادث مهم مذهبى و اجتماعى و سياسى بىطرف مىمانند ؛ همان بىطرفى كه نشان عدم مسئوليت در برابر حق و باطل است . در طول تاريخ اسلام به اينگونه افراد برخورد مىكنيم و امروز هم در جامعهء خود كسانى را مىبينيم كه
پيام امام امير المومنين ( ع ) ( فارسى ) — صفحة 229
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٢٢٩