در بعضى از نسخ به جاى « اعْذِبُوا » « اعْزِبُوا » آمده كه به معناى دورى كردن است و هر دو واژه ، قريب المعنى هستند .
شك نيست كه انسان در صورتى در كار خود - مخصوصاً در ميدان نبرد - پيشرفت مىكند كه تمام فكرش متوجه آن كار باشد ؛ اما اگر فكر خود را به دو يا چند كار تقسيم كند ، به همان نسبت توفيقش كمتر مىشود به خصوص اگر فكر خود را به زنان مشغول دارد كه او را در حال و هواى ديگرى قرار مىدهد و از تصميم و اراده و قدرت و قوت او مىكاهد . بهويژه اگر زنان ، همراه لشكر به ميدان نبرد بيايند ؛ نبردى كه مدتى به طول مىانجامد و لشكر با آنها مقاربت كنند . به يقين از توان آنها مىكاهد ، زيرا بديهى است كه مقاربت منتهى به خروج مادهء نطفه ، بدن را سست مىسازد و كثرت آن از طول عمر مىكاهد .
به همين دليل امام عليه السلام از پرداختن به فكر زنها يا مقاربت با آنان ، لشكريانش را بر حذر مىدارد .
البته تعبير به « مَا اسْتَطَعْتُمْ » دليل بر اين است كه در موارد ضرورت و نياز شديد ، اين نهى ارشادى استثنا شده است .
قابل توجه اينكه در تاريخ اسلام مىخوانيم مشركان به عكس اين دستور ، در بعضى از ميدانهاى جنگ زنانشان را با خود مىآوردند و ترانه براى آنها مىخواندند و به آنها قول مىدادند اگر پيروز شوند با آنها همبستر گردند و يكى از عوامل سستى آنها در جنگ همين بود . « 1 »
در جنگهاى معاصر نيز در ماجراى جنگ ويتنام آمده است كه آمريكايىها پيوسته گروهى از زنان هرجايى را از آمريكا با هواپيما براى سرگرمى لشكريان خود به ويتنام مىفرستادند و سرانجام شكست مفتضحانهاى دامان آنها را گرفت .
هامش
( 1 ) . بحارالانوار ، ج 20 ، ص 25