پيمانى ندارند ؛ شايد ( با شدّت عمل ) دست بردارند ! » .
اينها همه با توجه به اين است كه در اسلام به كمتر چيزى بهاندازهء وفاى به عهد و اداى امانت اهميت داده شده است تا آنجا كه پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله مىفرمايد :
« مَنْ كَانَ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الآْخِرِ فَلْيَفِ إِذَا وَعَدَ ؛
كسى كه ايمان به خدا و روز قيامت دارد بايد هرگاه وعدهاى مىدهد ( و عهدى مىبندد ) به آن وفا كند » . « 1 »
در حديث ديگرى از امام زين العابدين عليه السلام مىخوانيم كه در برابر اين سؤال كه جميع تعليمات اسلام در چه چيزى خلاصه مىشود ؟ فرمود :
« قَوْلُ الْحَقِّ وَالْحُكْمُ بِالْعَدْلِ وَالْوَفَاءُ بِالْعَهْدِ ؛
سخن حق گفتن و عادلانه قضاوت كردن و وفاى به عهد نمودن است » . « 2 »
اين حديث را نيز سابقاً در ذيل حكمت 155 آورديم كه امام صادق عليه السلام مىفرمايد : سه چيز است كه هيچكس عذرى در مخالفت با آن ندارد . و دومين آن را وفاى به عهد مىشمارد خواه در برابر نيكوكار باشد يا بدكار . « 3 »
اشتباه نشود ، منظور از وفاى به عهد در برابر بدكاران اين نيست كه در مقابل پيمانشكنان وفاى به عهد كنيد ، بلكه منظور اين است كه اگر با كسى كه گناهان مختلفى انجام مىدهد و پايبند به احكام دين نيست عهد و پيمانى بستيد و او به عهد و پيمانش وفادار بود شما هم وفادار باشيد . به بيان ديگر ، فسق و فجور او خارج از حوزهء پيمانى است كه با ما بسته است .
* * *
هامش
( 1 ) . كافى ، ج 2 ، ص 364 ، ح 2
( 2 ) . بحارالانوار ، ج 72 ، ص 26 ، ح 10
( 3 ) . همان ، ج 74 ، ص 92