خِيَانَةً فَانْبِذْ إِلَيْهِمْ عَلَى سَوَاءٍ إِنَّ اللَّهَ لَايُحِبُّ الْخَائِنِينَ » ؛ و هرگاه ( با ظهور نشانههايى ، ) از خيانت گروهى بيم داشته باشى ( كه عهد خود را شكسته ، حملهء غافلگيرانه كنند ) ، بهطور عادلانه به آنها اعلام كن كه پيمانشان لغو شده است ، زيرا خداوند ، خائنان را دوست نمىدارد ! » . « 1 »
در شأن نزول آيه آمده است كه اشاره به قوم يهود مدينه است كه آنها بارها با پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله پيمان بستند و پيمان خويش را ناجوانمردانه شكستند ، ازاينرو مىفرمايد : اگر از خيانت و پيمانشكنى آنها بترسى ، پيمانت را با آنها قطع كن .
البته اين سخن به آن معنا نيست كه يكجانبه و بدون هيچ نشانهاى پيمان با آنها را بشكنند بلكه هميشه به دنبال نشانههايى از ارادهء پيمانشكنى خوف حاصل مىشود . هرگاه اين نشانهها ظاهر شد دستور داده شده پيمان با آنها شكسته شود مبادا از آن براى غافلگير ساختن مسلمانان سوء استفاده كنند .
اين در حالى است كه قرآن تأكيد مىكند نسبت به آنهايى كه به عهد خود وفادارند وفادار بمانيد . در چهارمين آيه از سورهء « توبه » بعد از اعلان جنگ با مشركان پيمانشكن مىفرمايد : « إِلَّا الَّذِينَ عَاهَدتُّمْ مِّنَ الْمُشْرِكِينَ ثُمَّ لَمْ يَنقُصُوكُمْ شَيْئاً وَلَمْ يُظَاهِرُوا عَلَيْكُمْ أَحَداً فَأَتِمُّوا إِلَيْهِمْ عَهْدَهُمْ إِلَى مُدَّتِهِمْ إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُتَّقِينَ » ؛ مگر كسانى از مشركان كه با آنها عهد بستيد و چيزى از آن را در حقّ شما فروگذار نكردند ، و احدى را بر ضدّ شما تقويت ننمودند ؛ پيمان آنها را تا پايان مدّتشان محترم بشمريد ، زيرا خداوند پرهيزكاران را دوست دارد ! » .
ولى دربارهء پيمانشكنان در آيهء 12 تأكيد به مقابله به مثل كرده مىفرمايد :
« وَإِنْ نَّكَثُوا أَيْمَانَهُمْ مِّنْ بَعْدِ عَهْدِهِمْ وَطَعَنُوا فِى دِينِكُمْ فَقَاتِلُوا أَئِمَّةَ الْكُفْرِ إِنَّهُمْ لَا أَيْمَانَ لَهُمْ لَعَلَّهُمْ يَنتَهُونَ » ؛ و اگر پيمانهاى خود را پس از عهد خويش بشكنند ، و آيين شما را مورد طعن قرار دهند ، با پيشوايان كفر پيكار كنيد ، چراكه آنها
هامش
( 1 ) . انفال ، آيهء 58