شرح و تفسير عبادت آزادگان و احرار
امام عليه السلام در اين كلام نورانى انگيزههاى عبادت عابدان را با ذكر سلسلهء مراتب آنها بيان كرده ، مىفرمايد : « گروهى خدا را از روى رغبت و ميل ( به بهشت ) و پرستش كردند ، اين عبادت تاجران است و عدّهاى از روى ترس او را پرستيدند و اين عبادت بردگان است و جمعى ديگر خدا را براى شكر نعمتها ( و اينكه شايستهء عبادت است ) پرستيدند . اين عبادت آزادگان است » ؛
( إِنَّ قَوْماً عَبَدُوا اللَّهَ رَغْبَةً فَتِلْكَ عِبَادَةُ التُّجَّارِ ، وَإِنَّ قَوْماً عَبَدُوا اللَّهَ رَهْبَةً فَتِلْكَ عِبَادَةُ الْعَبِيدِ ، وَإِنَّ قَوْماً عَبَدُوا اللَّهَ شُكْراً فَتِلْكَ عِبَادَةُ الْأَحْرَارِ )
. امام عليه السلام در اين گفتار حكيمانه انگيزههاى عبادت را به صورت بسيار لطيف ، زيبا و دقيق بيان فرموده و مردم را به سه گروه تقسيم مىكند .
گروه اوّل كسانى هستند كه شوق بهشت و عشق به حور و قصور و مواهب ديگر بهشتى آنها را به سوى عبادت پروردگار دعوت مىكند ، گرچه عبادت اينها بر خلاف آنچه بعضى از ناآگاهان پنداشتهاند صحيح است ؛ ولى به يقين در حد اعلا نيست ، زيرا كارشان شبيه تاجرانى است كه سرمايهاى را به بازار مىبرند تا چيز بهتر و بيشتر به دست آورند .
گروه دوم كسانى هستند كه ترس از آتش دوزخ و عذابهاى جانكاه آن ، ايشان را وادار به اطاعت و عبادت پروردگار مىكند . گرچه عبادت اين گروه