نكتهها :
1 . آيا ارتباط با ارواح ممكن است ؟
از ظاهر كلام امام عليه السلام چنين بر مىآيد كه او با ارواح مردگان سخن مىگويد و آنها سخنان امام عليه السلام را درك مىكنند و حتى از آن استفاده مىشود كه اگر اذن پروردگار باشد آنها نيز مىتوانند با انسانها ارتباط برقرار كنند و به اين ترتيب دليلى است بر امكان ارتباط با ارواح ، هرچند بسيارى از مدعيان در اين زمينه دروغ مىگويند و با خيالات خود ارتباط پيدا مىكنند ولى اصل ارتباط امكانپذير است .
در اينجا اين سؤال پيش مىآيد كه آيا اين تعبيرات با آنچه در قرآن مجيد در سورهء « فاطر » آيهء 22 آمده هماهنگ است كه مىفرمايد : « وَمَا أَنْتَ بِمُسْمِعٍ مَّنْ فِى الْقُبُورِ » ؛ و تو نمىتوانى سخن خود را به گوش آنان كه در گور ( خفته ) اند برسانى » .
در پاسخ بايد به نكتهاى توجه داشت كه مشركان قطعاً سخنان پيامبر صلى الله عليه و آله را مىشنيدند و گوششان از اين نظر كر نبود ؛ ولى اين سخنان حكمتآميز در دل و جانشان نفوذ نمىكرد ، بنابراين معناى آيهء شريفه چنين مىشود : همانگونه كه نمىتوانى مردگان را هدايت كنى اين قوم مشرك لجوج و متعصب را نيز نمىتوان هدايت كرد ، چرا كه گوش شنوا ندارند ؛ گوشى كه مطالب را بشنود و به درون جان انسان منتقل كند .
شاهد سخن اين كه مطابق آنچه در منابع اسلامى و از جمله منابع اهل سنت همچون صحيح بخارى « 1 » و تفسير روح المعانى ذيل آيهء مورد بحث آمده است پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله بعد از پايان جنگ بدر دستور داد اجساد كفار را در چاه خشكى بيفكنند . سپس آنها را صدا زد و فرمود :
« هَلْ وَجَدْتُمْ ما وَعَدَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ حَقّاً ؟
هامش
( 1 ) . صحيح بخارى ، ج 5 ، ص 97 ، باب قتل ابى جهل .