شرح و تفسير سرماى زيانبار و سرماى مفيد
امام عليه السلام در اين كلام حكيمانهء خود دستور طبى مهم و كارسازى را بيان مىكند كه مراعات آن مىتواند از بسيارى از بيمارىها پيشگيرى كند و بر نشاط و نمو جسم و روح انسان بيفزايد ، مىفرمايد : « از سرما در آغاز آن ( در پاييز ) بپرهيزيد و در آخرش ( نزديك بهار ) از آن استقبال كنيد ، زيرا در بدنها همان مىكند كه با درختان انجام مىدهد ؛ آغازش مىسوزاند و آخرش مىروياند و برگ مىآورد » ؛
( تَوَقَّوُا الْبَرْدَ فِي أَوَّلِهِ ، وَتَلَقَّوْهُ فِي آخِرِهِ ؛ فَإِنَّهُ يَفْعَلُ فِي الْأَبْدَانِ كَفِعْلِهِ فِي الْأَشْجَارِ ، أَوَّلُهُ يُحْرِقُ ، وَآخِرُهُ يُورِقُ )
. پاييز آغاز سرما است ؛ سرمايى آميخته با خشكى هوا كه از گرماى تابستان و نبودن باران سرچشمه گرفته و به همين دليل برگهاى درختان پژمرده مىشوند و مىريزند و به اصطلاح ، مرگ طبيعت فرا مىرسد . همان مرگى كه مولود خشكى و سردى است ؛ ولى در آغاز بهار هوا رو به گرمى مىرود و معمولًا بارانهاى پربارى مىبارد . آن رطوبت و گرمى دست به دست هم مىدهند و سبب شكوفه كردن درختان و برگ آوردن آنها و حيات طبيعت مىشوند .
همانگونه كه قرآن مجيد مىفرمايد : « وَتَرَى الْأَرْضَ هَامِدَةً فَإِذَآ أَنزَلْنَا عَلَيْهَا الْمَآءَ اهْتَزَّتْ وَرَبَتْ وَأَنْبَتَتْ مِنْ كُلِّ زَوْجٍ بَهِيجٍ » ؛ و همچنين زمين را ( در فصل زمستان ) خشك و مرده مىبينى و هنگامى كه آب باران بر آن فرو مىفرستيم ، به جنبش در