شرح و تفسير بيعت مشروط !
« اين كلام حكيمانه را امام عليه السلام در پاسخ طلحه و زبير فرمودند آنجا كه به امام پيشنهاد خلافت شورايى كردند و گفتند با تو بيعت مىكنيم به اين شرط كه در حكومت شريك باشيم . امام در پاسخ آنها فرمود : نمىشود ( شركت در خلافت معنا ندارد ) شما شريك در تقويت و كمك و يار و ياور به هنگام ناتوانى و سختى و مشكلات باشيد » ؛
( وَقالَ عليه السلام وَقَدْ قالَ لَهُ طَلْحَةُ وَالزُّبِيرُ : نُبايِعُكَ عَلى أَنّا شُرَكاؤُكَ في هذَا الْأَمْر : لَا ، وَلكِنَّكُمَا شَرِيكَانِ فِي الْقُوَّةِ وَالْاسْتِعَانَةِ ، وَعَوْنَانِ عَلَى الْعَجْزِ وَالْأَوَدِ )
. آيا منظور طلحه و زبير اين بود كه واقعاً خلافت شورايى باشد و آنها با على عليه السلام شريك در تصميمگيرى شوند . يا مقصود اين بود كه بخشى از قلمرو حكومت اسلامى را امام به آنها بسپارد آنگونه كه از بعضى روايات استفاده مىشود ؟ در بعضى از منابع معروف آمده است آن روز كه زبير با امام عليه السلام بيعت كرد امام به او فرمود : من از اين مىترسم كه تو پيمان خود را بشكنى ، عرض كرد :
هرگز بيم نداشته باش تا ابد چنين كارى را نخواهم كرد . امام فرمود : آيا خداوند شاهد و گواه بر اين موضوع باشد ، عرض كرد : آرى . چيزى نگذشت كه آن دو به اميرمؤمنان عليه السلام عرض كردند : مىدانى در زمان عثمان چه اندازه به ما جفا شد و او همواره طرفدار بنىاميه بود ؛ اما اكنون كه خداوند خلافت را به تو سپرده بعضى از