شرح و تفسير تفسير دقيق اسلام
امام عليه السلام در اين كلام پربار و حكيمانهاش ، حقيقت اسلام را به گونهاى كه پيش از او هيچ كس تفسير نكرده ، تفسير مىكند و مىفرمايد : « اسلام را چنان تفسير مىكنم كه هيچ كس پيش از من آن را چنين تفسير نكرده باشد » ؛
( لَأَنْسُبَنَّ الْإِسْلَامَ نِسْبَةً لَمْ يَنْسُبْهَا أَحَدٌ قَبْلِي )
سپس در ادامهء سخن ضمن شش جملهء پى در پى كه هر كدام با جملهء قبل به صورت زيبايى گره خورده روح اسلام را با اين شش جمله مىشكافد و حقيقت آن را هويدا مىكند .
نخست مىفرمايد : « اسلام همان تسليم است » ؛
( ألْإِسْلَامُ هُوَ التَّسْلِيمُ )
. تسليم در برابر فرمان خدا و دستورات پيغمبر اكرم و امامان معصوم عليهم السلام و تسليم در برابر فرمان عقل و فطرت . قرآن مجيد در آيهء 83 سورهء آل عمران مىفرمايد : « وَلَهُ أَسْلَمَ مَنْ فِى السَّماوَاتِ وَالْأَرْضِ طَوْعاً وَكَرْهاً وَإِلَيْهِ يُرْجَعُونَ » ؛ و تمام كسانى كه در آسمانها و زمين هستند ، از روى اختيار يا از روى اجبار ، در برابرِ ( فرمان ) او تسليماند و به سوى او باز گردانده مىشوند » .
در جملهء دوم مىفرمايد : « تسليم همان يقين است » ؛
( وَالتَّسْلِيمُ هُوَ الْيَقِينُ )
. زيرا بدون ايمان و يقين ، تسليم حاصل نمىشود و در واقع « تسليم » از لوازم « يقين » است كه امام عليه السلام در اينجا لازم و ملزوم را يكى شمرده و مىفرمايد : تسليم