واجبات مىداند ، بلكه كار را از مهمترين عبادات قلمداد مىكند ، كارگر خستهء در حال خواب را در حال عبادت مىداند تا آنجا كه توجه به معيشت و زندگى مادى را كفارهء مهمترين گناهان ذكر مىكند ، چنانكه در حديثى از رسول خدا صلى الله عليه و آله مىخوانيم :
« إنَّ مِنَ الذُّنُوبِ ذُنُوباً لا يُكَفِّرُها صَلاةٌ وَلا صَدَقَةٌ قيلَ يا رَسُولُ اللَّهِ فَما يُكَفِّرُها قالَ الْهُمُومُ في طَلَبِ الْمَعيشَةِ
؛ بعضى از گناهان است كه نماز و صدقه و زكات هم نمىتواند آن را جبران كند . عرض داشتند اى رسول خدا ! پس چه چيز آن را جبران مىكند ؟ فرمود : به فكر معيشت و زندگى بودن و براى آن تلاش كردن » . « 1 »
از طرف ديگر نيز به اين نكته اشاره مىكند كه خداوند امكانات كافى در روى زمين براى حل مشكل فقر آفريده است حداقل اين است كه انسان آب و زمينى در اختيار داشته باشد . اگر براى عمران و آبادى و بهرهگيرى از آن تلاش كند مىتواند فقر را از خود دور سازد ، چنانكه در حديث معروفى مىخوانيم :
« مَنْ وَجَدَ ماءٍ وَتُراباً ثُمّ افْتَقَرَ فَأَبْعَدَهُ اللَّهُ
؛ دور باد از رحمت خدا كسى كه آب و زمينى به دست آورد و باز هم فقير باشد » . « 2 »
از سويى ديگر به حكومت اسلامى توصيه مىكند كه مسئلهء فقرزدايى را در رأس كارهاى خود قرار دهد و با استفاده از زكات و خمس و انفال و مال الخراج و مبارزهء با احتكار و تعيين قيمت در صورت لزوم و دعوت به ساده زيستن با فقر مبارزه كند .
امروز نيز اگر جوامع اسلامى بخواهند عزت و احترام و سربلندى و استقلال خويش را باز يابند بايد از طريق همكارى با يكديگر به استفاده از تمام منابعى كه خدا به صورت فراوان در اختيار آنان گذاشته است با فقر مبارزه كنند .
هامش
( 1 ) . بحارالانوار ، ج 70 ، ص 157 .
( 2 ) . همان ، ج 100 ، ص 65 ، ح 10 ؛ وسائل الشيعه ، ج 12 ، 24 ، ح 13 .