شرح و تفسير هر كس عاقبتى دارد
امام در اين كلام نورانى اشاره به نكتهء مهمى مىكند كه بسيارى از آن غافلند و آن توجه دادن به عاقبت كارها و عاقبت انسانهاست . مىفرمايد : « براى هر كس سرانجامى است ، شيرين يا تلخ » ؛
( لِكُلِّ امْرِئٍ عَاقِبَةٌ ، حُلْوَةٌ أَوْ مُرَّةٌ )
. يعنى انسان نبايد امروز خود را در نظر بگيرد ، بايد مراقب عاقبت خويش باشد . ابن الوقت بودن و به نتيجهء اعمال خود نينديشيدن و عاقبت كار را نديدن مايهء بدبختى است . مسئلهء تدبر و تدبير كه از صفات برجستهء انسان شمرده مىشود به همين معناست كه انسان عاقبتانديش باشد نه ابن الوقت . به يقين غفلت از عاقبت كارها و عاقبت زندگى انسان مشكلات عظيمى براى او در دنيا و آخرت به بار مىآورد . افراد موفق و پيروز عاقبتانديشاند و سعى مىكنند از عاقبت « مُرّة » ( تلخ ) بپرهيزند و به عاقبت « حُلوة » ( شيرين ) روى آورند .
در حديثى از پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله مىخوانيم : كسى نزد ايشان آمد و عرض كرد يا رسول الله ! اندرزى به من ده . پيغمبر صلى الله عليه و آله فرمود : اگر سفارش و اندرزى به تو گويم مىپذيرى يا با آن مخالفت مىكنى ؟ عرض كرد : آرى . پيغمبر صلى الله عليه و آله سه بار اين سخن را تكرار كرد و او در هر مرتبه جواب آرى دارد . پيامبر صلى الله عليه و آله فرمود :
« فَإِنِّي أُوصِيكَ إِذَا أَنْتَ هَمَمْتَ بِأَمْرٍ فَتَدَبَّرْ عَاقِبَتَهُ فَإِنْ يَكُ رُشْداً فَامْضِهِ وَإِنْ يَكُ غَيّاً فَانْتَهِ عَنْهُ
؛ هنگامى كه تصميم بر كارى گرفتى در عاقبت آن بينديش اگر عاقبت آن را