مرحوم علامهء مجلسى در جلد 68 بحارالانوار صفحهء 362 بابى تحت عنوان « حُسْنُ الْعاقِبَة وَإصْلاحُ السَّريرَةِ » آورده و احاديث نابى ذيل آن ذكر كرده است ، از جمله :
« كَتَبَ الصَّادِقُ عليه السلام إِلَى بَعْضِ النَّاسِ إِنْ أَرَدْتَ أَنْ يُخْتَمَ بِخَيْرٍ عَمَلُكَ حَتَّى تُقْبَضَ وَأَنْتَ فِي أَفْضَلِ الْأَعْمَالِ فَعَظِّمْ لِلَّهِ حَقَّهُ أَنْ تَبْذُلَ نَعْمَاءَهُ فِي مَعَاصِيهِ وَأَنْ تَغْتَرَّ بِحِلْمِهِ عَنْكَ وَأَكْرِمْ كُلَّ مَنْ وَجَدْتَهُ يَذْكُرُنَا أَوْ يَنْتَحِلُ مَوَدَّتَنَا ثُمَّ لَيْسَ عَلَيْكَ صَادِقاً كَانَ أَوْ كَاذِباً إِنَّمَا لَكَ نِيَّتُكَ وَعَلَيْهِ كَذِبُهُ
؛ امام صادق عليه السلام به بعضى از مردم ( از يارانش ) چنين نوشت كه اگر مىخواهى عاقبت به خير شوى آن گونه كه از دنيا به روى در حالى كه در افضل اعمال هستى حق خداوند را بزرگ دار بدين گونه كه نعمتهاى او را در معاصىاش صرف نكنى و از حلم او نسبت به خود مغرور نشوى ( ديگر آنكه ) هر كسى را يافتى كه يادى از ما مىكند يا مودت ما را ابراز مىدارد احترام كن خواه راستگو باشد يا دروغگو ؛ به تو مربوط نيست تو به نيت خود مىرسى و اگر او دروغگو باشد نتيجهء اعمال خود را مىبرد » . « 1 »
دربارهء حسن عاقبت مطالب زيادى گفته شده و بسيارند كسانى كه دعاى اصلى آنها در پيشگاه خداوند دعا براى حسن عاقبت باشد و در روايات اسلامى - چنانكه خواهد آمد - اهميت زيادى به آن داده شده تا آنجا كه طبق رواياتى از رسول خدا صلى الله عليه و آله مىخوانيم :
« خَيْرُ الْأُمُورِ خَيْرُهَا عَاقِبَةً
؛ بهترين كارها ( تا چه رسد به انسانها ) كارى است كه عاقبت و سرانجامش نيك باشد » . « 2 »
در حديثى اميرمؤمنان عليهم السلام فرمود :
« إِنَّ حَقِيقَةَ السَّعَادَةِ أَنْ يُخْتَمَ لِلْمَرْءِ عَمَلُهُ بِالسَّعَادَةِ وَإِنَّ حَقِيقَةَ الشَّقَاءِ أَنْ يُخْتَمَ لِلْمَرْءِ عَمَلُهُ بِالشَّقَاءِ
؛ حقيقت سعادت آن است كه انسان ، سرانجام كارش به سعادت خاتمه يابد و حقيقت شقاوت ( ومحروميت از رحمت خدا ) آناست كه سرانجام كارانسان به شقاوت پايان يابد » . « 3 »
هامش
( 1 ) بحار الانوار ، ج 70 ، ص 351 ، ح 49 .
( 2 ) همان ، ج 68 ، ص 363 ، ح 2 .
( 3 ) همان ، ص 364 ، ح 3 .