و شستشوى دل از زنگار گناه است محروم خواهد ماند .
همچنين روزه برنامههاى ظاهرى مانند خوددارى از خوردنى و نوشيدنى و بعضى ديگر از لذات نفسانى دارد و فلسفهاى كه عبارت از تقويت ايمان و اراده و مبارزه با هواى نفس و شيطان است كه اگر آنها حاصل نشود نتيجهء روزه كه تقوا است : « لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ » « 1 » حاصل نمىگردد و انسان را از عذاب الهى باز نمىدارد و سپرى در برابر آتش نمىشود .
به همين دليل در روايات اسلامى تأكيد زيادى بر آداب نماز و روزه و ساير عبادات شده است تا عبادات افزون بر اسقاط تكليف به درجهء قبولى در نزد پرورگار برسد .
علاوه بر اين ، افعال و اعمال زشتى جزء موانع قبولى عبادت است ؛ مانند غيبت كردن ، نوشيدن مستكنندهها ، استفاده از اموال حرام و امثال آن كه سبب مىشود عبادات تا مدتى مقبول درگاه خدا نگردد . نيز يكى از مهمترين شرايط قبولى عبادات ، پذيرش ولايت اهلبيت است كه اگر نباشد عبادات به كلى بىروح و خالى از محتوا مىشود .
كلام حكيمانهء فوق ناظر به تمام اين امور نيز هست ؛ كسانى هستند روزه مىگيرند ؛ اما انواع گناهان را در حال روزه انجام مىدهند ؛ ظلم مىكنند ، مال مردم مىخورند ، آبروى مسلمانان را مىريزند و با غيبت و تهمت افراد بىگناه را آزار مىدهند به يقين اينگونه اشخاص از روزهء خود جز گرسنگى و تشنگى بهرهاى نمىبرند ، چنانكه شب زنده دارانى هستند مانند خوارج كه خون بىگناهان را مىريزند ، با امام معصوم به مبارزه برمىخيزند و جنايات بىرحمانهاى مىكنند و با اين حال شب تا به صبح نماز و قرآن مىخوانند . اينها هرگز بهرهاى از عبادات شبانه نخواهند برد .
هامش
( 1 ) . بقره ، آيهء 183 .