جنايتكاران را مورد عفو قرار داد و شعار
« الْيَوْمُ يَوْمُ الْمَرْحَمَةِ ؛
امروز روز بخشش است » در مكه طنينانداز شد .
توصيههاى امام اميرالمؤمنين عليه السلام دربارهء قاتلش « عبد الرحمان بن ملجم مرادى » نشانى از گذشت كريمانهء آن حضرت است و همچنين در جريان جنگ صفين بعد از آن كه يارانش بر شريعهء فرات مسلط شدند اجازه نداد به عنوان انتقام آب را به روى آنها ببندند ، بلكه آب را براى همه آزاد ساخت . همچنين در مورد فرزندان آن حضرت و امامان معصوم .
اضافه بر اين ، تبديل انتقام به عفو اثر مهم اجتماعى دارد و آن اين است كه انتقام به صورت تصاعدى پيش مىرود و دائما قتل و كشتار و ناامنى مىآفريند و هرگز اجازه نمىدهد صلح و صفا و آرامشى در جامعه پديد آيد در حالى كه عفو و گذشت به خشونتها پايان مىدهد و سبب آرامش جامعه است . بنابراين افزون بر اينكه عفو فضيلتى اخلاقى و مهم است ، تدبير پر ارزش اجتماعى است .
لذا در حديثى از رسول خدا صلى الله عليه و آله نقل شده كه فرمود :
« أَلَا أُخْبِرُكُمْ بِخَيْرِ خَلَائِقِ الدُّنْيَا وَالْآخِرَةِ ؟ الْعَفْوُ عَمَّنْ ظَلَمَكَ وَتَصِلُ مَنْ قَطَعَكَ وَالْإِحْسَانُ إِلَى مَنْ أَسَاءَ إِلَيْكَ وَإِعْطَاءُ مَنْ حَرَمَكَ ؛
آيا شما را از بهترين اخلاق دنيا و آخرت خبر ندهم ؛ عفو و گذشت از كسى كه به تو ستم كرده و پيوند محبت با كسى كه از تو بريده و نيكى به كسى كه با تو بدى كرده و بخشيدن كسى كه تو را محروم كرده است ( اينها باارزشترين اخلاق است ) » . « 1 »
و در حديثى از امام امير مؤمنان عليه السلام در غررالحكم آمده است :
« الْعَفْوُ تاجُ الْمَكارِمِ ؛
عفو تاج اخلاق والاى انسانى است » . « 2 »
هامش
( 1 ) . كافى ، ج 2 ، ص 107 ، ح 1 .
( 2 ) . غررالحكم ، ص 245 ، ح 5001 .