شرح و تفسير
در مقدمهء اين كلام حكمتآميز شأن ورودى براى آن ذكر شده هنگام باز گشت امير مؤمنان على عليه السلام از ميدان صفين به امام عليه السلام خبر دادند « سهل بن حنيف » ( يكى از پيشگامان اسلام ، از اصحاب خاص پيغمبر اكرم و اميرمؤمنان على عليهما السلام ) در كوفه چشم از دنيا فرو بسته در حالى كه محبوبترين مردم نزد امام عليه السلام بود » ؛
( وَ قَدْ تُوُفِّيَ سَهْلُ بْنُ حُنَيْفٍ الْأَنْصَارِيُّ بِالْكُوفَةِ بَعْدَ مَرْجِعِهِ مَعَهُ مِنْ صِفِّينَ ، وَكَانَ أَحَبَّ النَّاسِ إِلَيْهِ )
. امام عليه السلام در اين هنگام در زمينهء بىوفايى دنيا و از دست رفتن سريع عزيزان فرمود : « حتى اگر كوهى مرا دوست بدارد از هم مىشكافد و فرو مىريزد » ؛
( لَوْ أَحَبَّنِي جَبَلٌ لَتَهَافَتَ )
. اشاره به بىوفايى و ناپايدارى طبيعت دنيا و از دست رفتن عزيزان است كه هم آزمونى براى مردان خداست و هم هشدارى براى همگان .
سپس مرحوم سيّد رضى به دنبال اين گفتار حكيمانه دربارهء بىوفايى دنيا مىافزايد : « معناى اين سخن آن است كه شدائد و مصائب ، به سرعت به سراغ دوستان ما مىآيند و اين سرنوشت تنها در انتظار پرهيزگاران و نيكان و برگزيدگان و خوبان است و اين سخن همانند سخن ديگرى از امام عليه السلام است كه فرمود : « هركس ما اهل بيت را دوست دارد بايد پوشش فقر را براى خود مهيا سازد ( و آمادهء انواع محروميتها و گرفتارىها ) گردد » ؛
( مَعْنى ذلِكَ أنَّ الْمِحْنَةَ