منظور از « تالى » كسانى هستند كه اوصاف برجستهء امامان اهل بيت عليهم السلام را انكار مىكردند و آنان را در حد فردى معمولى قرار مىدادند و منظور از « غالى » كسانى كه آنان را از حد امام معصوم بالاتر برده و صفات خدايى برايشان قائل مىشدند و حتى گاهى به الوهيت آنها رأى مىدادند . امام عليه السلام مىفرمايد : ما هيچ يك از اين دو گروه را نمىپسنديم نه تالى و نه غالى .
بعضى از شرّاح نهجالبلاغه « وسطى » را به معناى ممتاز و عالى گرفتهاند نه به معناى ميانه ، همانگونه كه در آيهء 28 از سورهء « قلم » مىخوانيم : « قَالَ أَوْسَطُهُمْ أَلَمْ أَقُلْ لَّكُمْ لَوْلَا تُسَبِّحُونَ » كه اوسط در اينجا به معناى افضل و برتر است .
ولى با توجه به تالى و غالى كه در ذيل اين كلام حكيمانه آمده چنين احتمالى بسيار بعيد است و مناسب همان معناى وسط است كه طرف افراط و تفريط دارد .
پيروى از حد اعتدال و پيمودن خط ميانه نه تنها در مسائل اعتقادى مورد توجه است كه در مسائل اخلاقى و اجتماعى نيز غالباً چنين است ، زيرا افراط و تفريط در اين امور نيز زيانبار بوده و حد وسط و حالت اعتدال داراى آثار و بركات روشنى است .
خوشبختانه پيروان مكتب اهل بيت با هدايتهاى آنها در همه جا حد اعتدال را برگزيدند ؛ در حالىگروهى گرايش به جبروگروهى تفويض را انتخاب مىكردند ، پيروان اين مكتب شعار « لا جبر و لا تفويض بل امر بين الامرين » را برگزيدند و در جايى كه جمعى قائل به تشبيه ( اعتقاد به جسميت خداوند ) و گروهى معتقد به تعطيل ( كسانى كه مىگويند ما از ذات و صفات خدا هيچ چيز نمىفهميم ) در ميان مسلمانان بودند ، پيروان اين مكتب نه تشبيه را پذيرفتند و نه تعطيل را بلكه معتقد شدند كنه ذات خدا و صفات او گرچه براى انسانها قابل درك نيست ؛ ولى او را مىتوان از طريق آثارش در پهنهء جهان هستى به خوبى شناخت .
آخرين سخن اينكه تعبير به « نحن » گرچه به معناى امامان اهل بيت است
پيام امام امير المومنين ( ع ) ( فارسى ) — صفحة 652
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٦٥٢