از قبيل لف و نشر مشوش باشد ؛ مشرق كه خاستگاه نور آفتاب است به منزلهء آخرت و مغرب كه رو به سوى ظلمت مىرود اشاره به دنياست .
آرى اگر دنيا از حرام فراهم شود ، يا هدف نهايى انسان باشد و يا انسان در تجملات و زر و زيورهاى آن غرق شود هرگز به آخرت نمىپردازد ، بلكه روز به روز از سعادت جاويدان دور تر مىگردد .
روايات ديگرى كه از رسول خدا يا ائمهء معصومين عليهم السلام رسيده است نيز اين سخن را تاييد مىكند ؛ از جمله در حديثى كه مرحوم علامهء مجلسى در بحارالانوار از رسول اللَّه صلى الله عليه و آله نقل كرده مىخوانيم :
« إِنَّ فِي طَلَبِ الدُّنْيَا إِضْرَاراً بِالْآخِرَةِ وَفِي طَلَبِ الْآخِرَةِ إِضْرَاراً بِالدُّنْيَا فَأَضِرُّوا بِالدُّنْيَا فَإِنَّهَا أَحَقُّ بِالْإِضْرَارِ ؛
طلب دنيا به آخرت انسان زيان مىرساند و طلب آخرت به دنيا ضرر مىزند ، بنابراين ضرر دنيا را بپذيريد كه سزاوارتر به زيان است » . « 1 »
در حديث ديگرى كه از حضرت مسيح در كتب اسلامى نقل شده مىخوانيم :
« لَا يَسْتَقِيمُ حُبُّ الدُّنْيَا وَالْآخِرَةِ فِي قَلْبِ مُؤْمِنٍ كَمَا لَايَسْتَقِيمُ الْمَاءُ وَالنَّارُ فِي إِنَاءٍ وَاحِدٍ ؛
محبت دنيا و آخرت در قلب فرد با ايمان جمع نمىشود همانگونه كه آب و آتش در يك ظرف جمع نمىگردند » . « 2 »
ناگفته پيداست كه تمام اين روايات ناظر به كسى است كه دنيا را هدف خود قرار داده و بدون در نظر گرفتن حلال و حرام و حق و ناحق پيوسته به دنبال آن مىدود ؛ اما كسى كه دنيا را از طريق حلال مىخواهد و وسيلهء نيل به آخرت قرار مىدهد نه تنها مذموم نيست ، بلكه در روايات از چنين كسى ستايش نيز شده است .
از اين رو در حديثى از امير مؤمنان عليه السلام مىخوانيم كه فرمود :
« إنْ جَعَلْتَ دينَكَ
هامش
( 1 ) . بحارالانوار ، ج 70 ، ص 61 ، ح 30 .
( 2 ) . همان ، ج 14 ، ص 327 ، ح 50 .