هنگامى كه آن را كوچك بشمرى نزد كسى كه به او نيكى كردهاى بزرگ خواهد بود و زمانى كه پنهانش دارى آن را به كمال رساندهاى و چون در آن تعجيل كنى گوارايش ساختهاى و اگر غير از اين باشد آن را سخيف و بىارزش كردهاى » . « 1 »
البته در قرآن مجيد دستور به انفاقهاى پنهان و آشكار هر دو داده شده و كسانى را كه اموال خود را در شب و روز به صورت پنهان و آشكار انفاق مىكنند اجر الهى وعده داده شده و هرگونه ترس و غم ( از عذابهاى آخرت و مشكلات دنيا ) از ايشان نفى شده است . « الَّذينَ يُنْفِقُونَ أَمْوالَهُمْ بِاللَّيْلِ وَالنَّهارِ سِرًّا وَعَلانِيَةً فَلَهُمْ أَجْرُهُمْ عِنْدَ رَبِّهِمْ وَلا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلا هُمْ يَحْزَنُونَ » . « 2 »
ولى اين دستور با آنچه در بالا آمد منافاتى ندارد ، زيرا گاه انفاق آشكار سبب تشويق ديگران مىگردد و سرمشقى براى سايرين است و در نتيجه انفاقى انفاقهاى ديگر را در پى دارد و از اين نظر مطلوب است افزون بر اين تظاهر به انفاق سوء ظن مردم را به اشخاص در مورد صفت بخل و خسيس بودن و عدم اداى واجبات از ميان مىبرد و اين خود هدف مهم ديگرى است ؛ ولى در هر حال اصل و اساس بر اين است كه انفاق و قضاى حوايج مكتوم باشد جز در موارد استثنايى مثل آنچه در بالا آمد .
از اين رو در حديثى از پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله نقل شده است كه
« إِنَّ صَدَقَةَ السِّرِّ فِي التَّطَوُّعِ تَفْضُلُ عَلَانِيَتَهَا بِسَبْعِينَ ضِعْفاً وَصَدَقَةَ الْفَرِيضَةِ عَلَانِيَتُهَا أَفْضَلُ مِنْ سِرِّهَا بِخَمْسَةٍ وَعِشْرِينَ ضِعْفاً ؛
صدقهء مستحب اگر پنهان باشد از صدقهء آشكار هفتاد مرتبه بالاتر است و صدقهء واجب اگر آشكار باشد از صدقهء پنهان بيست و پنج بار افضل است » . « 3 »
هامش
( 1 ) . كافى ، ج 4 ، ص 30 ، ح 1 .
( 2 ) . بقره ، آيهء 274 .
( 3 ) . مستدرك الوسائل ، ج 7 ، ص 133 ، ح 3 .