چنان بركتى در نسل مىدهد .
بعضى ديگر مانند مرحوم كمرهاى در شرح اين عبارت آن را اشاره به مسئلهء انتخاب اصلح كه نتيجهء تنازع بقاست مىدانند وى مىگويد : به هنگام تنازع بقا ( درگيرىهايى كه در ميان افراد و قبائل براى ادامهء حيات رخ مىدهد ) آنها كه قوىترند باقى مىمانند و آنها كه ضعيفترند كشته مىشوند و قوىترها نسل پربارتر و زاد و ولد بيشترى دارند ، ازاينرو جمله « أقْوى عَدَداً وَ أكْثَرُ وَلَداً » در مورد آنها صادق است .
ولى تفسير روشنترى براى كلام امام عليه السلام مىتوان گفت كه رابطهء طبيعى صدر و ذيل آن را روشن مىسازد و آن اينكه اقوامى كه شهيد و قربانى مىدهند بازماندگانشان در نظر تودههاى مردم عزيز و شريف مىشوند و به همين دليل مردم دوست دارند از آنها داماد بگيرند و به آنها عروس بدهند و همين سبب مىشود كه زاد و ولد آنها فزونى يابد . به تعبير ديگر ارتباط سببى با آنها مايهء افتخار و اعتبار است و همين امر موجب مىشود كه مردم براى برقرار ساختن چنين رابطهاى تلاش و كوشش كنند . ما در عصر و زمان خود نيز مىبينيم كه يكى از امتيازاتى كه به هنگام خواستگارى براى عروس يا داماد ذكر مىكنند اين است كه مىگويند از خانوادهء شهداست تا طرف مقابل به ازدواج به اين خانواده ترغيب شود .
البته جمع ميان تفسيرهاى بالا امكانپذير است ، هر چند تفسير اخير مناسبتر است .
* * *
پيام امام امير المومنين ( ع ) ( فارسى ) — صفحة 504
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٥٠٤