شرح و تفسير نسل پربار
امام عليه السلام در اين كلام حكمت آميز خود به نكته پيچيدهاى اشاره كرده كه شارحان در تفسير آن به زحمت افتادهاند مىفرمايد : « باز ماندگان شمشير دوام و بقايشان زيادتر و فرزندانشان بيشتر است » ؛
( بَقِيَّةُ السَّيْفِ أَبْقَى عَدَداً ، وَأَكْثَرُ وَلَداً )
. اشاره به طوايفى است كه دشمنان بىرحمانه از آنها قربانى گرفتند ؛ ولى باقى ماندگانشان بقاى بيشتر دارند و فرزندانشان فزونتر خواهند بود .
همانگونه كه در ذكر سند اين كلام حكمت آميز گفته شد تجربههاى تاريخى اين حقيقت را تأييد و مورخان به طوايفى اشاره كردهاند كه عدد كثيرى از آنها كشته شد ولى چندان نگذشت كه فرزندانشان به طور چشمگيرى فزونى يافتند .
نمونه بارز آن - چنان كه گفتيم - فرزندان اميرمومنان على عليه السلام بودند كه بنىاميه آنها را هر جا يافتند از دم شمشير گذراندند و بنىعباس نيز بىرحمانه از آنها قربانى گرفتند ولى نسل آنها بهقدرى فزونى يافته كه بحمدالله در تمام بلاد عدد كثيرى از آنها ديده مىشود .
درباره اينكه چه رابطهاى ميان آن كشتار بىرحمانه و فزونى باقىماندگان است بعضى از شارحان مانند « ابنميثم » معتقدند كه رابطه طبيعى در ميان اين دو نمىتوان يافت تنها عنايات الهيه و الطاف خداوندى است كه به چنين مظلومانى