شرح و تفسير چهار نقطه ضعف
امام عليه السلام در اين حكمت و الا به چهار نقطهء ضعف اخلاقى و اجتماعى انسان اشاره مىكند و آثار سوء هر يك را بر مىشمرد تا همگان از آنها فاصله بگيرند .
نخست مىفرمايد : « بخل ننگ است » ؛
( الْبُخْلُ عَارٌ )
. بخل آن است كه انسان حاضر نباشد چيزى از مواهب خداداد را در اختيار ديگران بگذارد ، هرچند امكانات او بسيار بيش از نيازهاى او باشد و نقطهء مقابل آن سخاوت و كرم است كه گاه سبب مىشود انسان حتى وسائل مورد نياز خود را به ديگران ببخشد و خود به كمترين مواهب حيات قناعت كند .
عار بودن بخل و افتخار بودن كرم و سخاوت بر كسى پوشيده نيست ، زيرا اولًا بخل سبب نفرت مردم از بخيل مىشود و افراد نزديك و دور از او فاصله مىگيرند و ثانيا بخل سبب سنگدلى و قساوت است ، زيرا بخيل نالهء مستمندان را مىشنود و چهرهء رقتبار آنها را مىبيند و در عين حال به آنها كمكى نمىكند و اين مايهء قساوت است . ثالثا بخل سبب مىشود كه بسيارى از منابع اقتصادى از گردش تجارى سالم خارج شود و به صورت كنز و اندوخته در آيد در حالى كه گروههايى در جامعه ممكن است به آن نياز داشته باشند . رابعاً افراد بخيل گاه به زن و فرزند خود نيز تنگ و سخت مىگيرند به اندازهاى كه مرگ او را آرزو مىكنند و اين عار و ننگ ديگرى است . خامسا افراد بخيل به سبب دلبستگى