شرح و تفسير سخاوت واقعى
امام عليه السلام در اين گفتار حكيمانه به نكتهء دقيق و آموزندهاى اشاره كرده ، مىفرمايد : « سخاوت آن است كه ابتدايى ( و بدون درخواست ) باشد ؛ اما آنچه در برابر تقاضا داده مىشود يا از روى حياست و يا براى فرار از مذمّت » ؛
( السَّخَاءُ مَا كَانَ ابْتِدَاءً ، فَأَمَّا مَا كَانَ عَنْ مَسْأَلَةٍ فَحَيَاءٌ وَتَذَمُّمٌ )
. سخاوت را اينگونه تفسير كردهاند : حالت و فضيلتى درونى است كه انسان را به بذل مال به مستحقان و نيازمندان بدون عوض وا مىدارد .
بر اين اساس اگر كسى درخواستى كند و از آبروى خود به وسيلهء درخواست مايه بگذارد ، آنچه سخاوتمندانه مىبخشد در واقع عوض آبروى اوست و به راحتى نمىتوان نام آن را سخاوت گذاشت و نيز بخشش كه پس از درخواست صورت مىگيرد ممكن است بدين سبب باشد كه اگر بخشش نكند ، درخواست كننده و يا مردمى كه از آن آگاهى مىيابند او را نكوهش و مذمت كنند ، بنابراين بخشش در برابر نجات از مذمت مردم واقع شده است و بدون عوض نيست و به تعبير عموم مردم براى رودربايستى است . بنابراين سخاوت خالص و حقيقى آن است كه انسان پس از آگاهى بر نيازمندى افراد آبرومند ، در حل مشكل آنها به صورت پنهانى بكوشد و نيازى به سؤال نباشد .
قرآن مجيد در سورهء « بقره » هنگامى كه سخن از اهميت انفاق و آثار و بركات آن به ميان مىآورد بر انفاق به كسانى تأكيد مىكند كه روى سؤال ندارند و به دليل عفت و مناعت طبع مردم آنها را در زمرهء اغنيا مىدانند ، مىفرمايد : « يَحْسَبُهُمُ