شرح و تفسير بلاى عُجب
امام عليه السلام در اين سخن كوتاه و پرمحتوا به نكتهء مهمى اشاره مىفرمايد كه در سير و سلوك انسان به سوى خدا بسيار تأثيرگذار است . مىفرمايد : « كار بدى كه تو را ناراحت ( و پشيمان ) مىسازد نزد خدا بهتر است از كار نيكى كه تو را مغرور مىكند » ؛
( سَيِّئَةٌ تَسُوءُكَ خَيْرٌ عِنْدَ اللَّهِ مِنْ حَسَنَةٍ تُعْجِبُكَ )
. دليل آن روشن است ، زيرا انسان معصيتكارى كه از عمل زشت خود ناراحت مىشود به سوى پشيمانى و توبه و جبران آن گام بر مىدارد حال آنكه آنكس كه از كار نيك خود مغرور مىگردد گامى به سوى رياكارى بر مىدارد .
توبه آثار شوم آن معصيت را مىشويد در حالى كه غرور عُجب و ريا از كارهاى نيك ، انسان را به پرتگاه گناهان كبيره مىكشاند .
در حديثى از پيغمبر اكرم مىخوانيم :
« مَنْ رَأى أنَّهُ مُسىءٌ فَهُوَ مُحْسِنٌ ؛
كسى كه خود را بدكار مىداند او نيكوكار است » . « 1 »
به گفتهء مرحوم مغنيه در فى ظلال نهجالبلاغه عكس اين مطلب نيز صادق است و آن اينكه گفته شود
« مَنْ رَاى إنَّهُ مُحْسِنٌ فَهُوَ مَسىءٌ ؛
كسى كه خود را نيكوكار بداند بدكار است » زيرا عُجب و غرور احسانش را تباه كرده و چه بسا سخنانى كه ايمان را نيز از اساس متزلزل سازد . « 2 »
هامش
( 1 ) . شرح نهجالبلاغهء ابن ابىالحديد ، ج 20 ، ص 317 ، ح 641 .
( 2 ) . فى ظلال ، ج 4 ، ص 245 .