شرح و تفسير باز هم فرق عاقل و احمق
مرحوم سيّد رضى در آغاز اين سخن حكيمانه مىگويد : « همان جملهء پرمايهء قبل از امام عليه السلام به تعبير ديگرى بدين صورت نقل شده است : « قلب احمق در دهان اوست و زبان عاقل در درون قلبش قرار دارد » ؛
( وَقَدْ رُوِيَ عَنْهُ عليه السلام هذا الْمَعْنى بِلْفظٍ آخَرٍ ، وَهُوَ قَوْلِهِ : قَلْبُ الْأَحْمَقِ فِي فِيهِ ، وَلِسَانُ الْعَاقِلِ فِي قَلْبِهِ )
. سپس مىافزايد : « و هر دو يك معنا را بازگو مىكنند » ؛
( وَمَعْناهُما واحِدٌ . )
. تفاوت اين دو تعبير آن است كه در تعبير اول مىفرمايد : زبان عاقل پشت قلب ( عقل ) اوست . در اينجا مىفرمايد : در درون قلب اوست و در آنجا مىفرمود : قلب احمق پشت زبان اوست و در اينجا مىفرمايد : در دهان اوست .
به يقين هر دو بيان تعبيرى كنايى زيبا و صحيحى است و هر دو اشاره به يك حقيقت دارد و آن اينكه افراد عاقل بى مطالعه ، فكر و دقت سخن نمىگويند ؛ حسن و قبح ، سود و زيان ، مناسبت و عدم مناسبتِ گفتار خود را به دقت بررسيده و سپس آن را بر زبان جارى مىكنند در حالى كه افراد نادان به عكس آن هستند ؛ سخنى را بى مطالعه مىگويند و بعد كه به آثار زيانبارش برخورد كردند در فكر فرو مىروند كه آيا صلاح بود ما چنين سخنى را بگوييم ؟
در كتاب محجة البيضاء همين مضمون كلام امام عليه السلام با شرح بيشترى از پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله نقل شده است كه مىفرمايد :
« إنَّ لِسانُ الْمُؤمِنِ وَراءَ قَلْبِهِ فَإذا أرادَ أنْ