الْمَشَقَّةَ وَرَاءَهَا الْعِقَابُ ، وَأَرْبَحَ الدَّعَةَ مَعَهَا الْأَمَانُ مِنَ النَّارِ )
. « تَشُقُّونَ » از مادهء « شقاء » به معناى مشقت و « تَشْقَوْنَ » از مادهء شقاوت به معناى بدبختى است و « دَعَة » همان آرامش است
در كتاب صفين بعد از اين جمله چنين آمده كه امام عليه السلام فرمود : « اين كار را ديگر تكرار نكنيد ؛ فَلا تَعُودُوا لَهُ » .
در زمانهاى گذشته معمول بوده - و هم اكنون نيز در بعضى از نقاط جهان معمول است - كه اهل يك كشور يا اهل يك شهر براى تعظيم امرا و سلاطين اعمالى انجام مىدادند كه نشانهء نهايت ذلت بود . آنها نيز از اين رفتار خشنود مىشدند ، چراكه علاقه داشتندهمواره شهروندانشان خود راذليلوخوار وبىمقدار در برابر آنها بدانند تا فكر قيام در مغزشان خطور نكند و سلطهء آنان باقى بماند .
ولى اسلام كه به انسانها شخصيت داده و آدمى را مسجود فرشتگان و اشرف مخلوقات مىداند و جهان را مسخر او مىشمرد ، اجازه نمىدهد افراد با ايمان براى بزرگداشت امرا تن به كارهاى ذليلانه بدهند . به يقين اگر به جاى على عليه السلام معاويه بود آنها را به اين كار تشويق مىكرد ولى امام به آنها هشدار داد و به سه دليل آنان را بر حذر داشت .
نخست اينكه امرا هيچگونه نفع عاقلانهاى از اين كار نمىبرند ، بلكه ممكن است باعث غرور و كبر آنها شود و شخصيت خود را گم كنند .
ديگر اينكه زحمت فوق العادهاى بر دوش تودههاى مردم مىافتد و گاه ممكن است در چنين شرايطى افرادى ضعيف زير دست و پا بمانند .
سوم اينكه اين عمل ناصالح مايهء گرفتارى در آخرت مىشود ، زيرا نوعى شرك محسوب مىشود .
به عكس ، اگر آنها به احترامات معقول قناعت كنند و به جاى اين مشقت ، آرامش را براى خود بپذيرند ، آرامشى كه امان از آتش دوزخ را نيز به همراه دارد ،
پيام امام امير المومنين ( ع ) ( فارسى ) — صفحة 248
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٢٤٨