شرح و تفسير راه تداوم نعمتها
امام عليه السلام در اين سخن حكمتآميز به نكتهء ديگرى دربارهء آثار شكر نعمت و آثار كفران بيان مىكند و مىفرمايد : « هنگامى كه مقدمات نعمتها به شما روى مىآورد دنبالهء آن را به واسطهء كمى شكرگزارى از خود دور نسازيد » ؛
( إِذَا وَصَلَتْ إِلَيْكُمْ أَطْرَافُ « 1 » النِّعَمِ فَلَا تُنَفِّرُوا أَقْصَاهَا بِقِلَّةِ الشُّكْرِ )
. نعمتها غالباً بهصورت تدريجى بر انسان وارد مىشود و وظيفهء انسان هوشيار اين است كه به استقبال نعمت برود و استقبال از آن راهى جز شكرگزارى ندارد . هرگاه با آغاز روى آوردن نعمت به شكر قلبى و زبانى و عملى بپردازد ادامه خواهد يافت و تا پايان آن نصيب انسان مىشود و به تعبير ديگر به گفتهء بعضى از شارحان نهجالبلاغه ، نعمتها مانند گروههاى پرندگان است كه وقتى تعدادى از آنها بر شاخهء درختى نشستند بقيه تدريجا به دنبال آنها مىآيند و شاخهها را پر مىكنند ؛ ولى اگر گروه اول صداى ناهنجار و حركت ناموزونى بشنوند يا ببينند فرار مىكنند و بقيه هم به دنبال آنها مىروند و صحنه از وجودشان خالى مىشود .
همچنين بسيارى از نعمتها به صورت تدريجى زوال مىپذيرند ؛ هرگاه
هامش
( 1 ) . « أطراف » جمع « طَرَف » در اينجا به معناى آغاز هر چيزى است به قرينهء « اقْصاها » كه در جملهء بعد آمده ، و به معناى انتهاى چيزى است .