كردم و آنها را به اذن خدا شفا بخشيدم ؛ كور مادرزاد و كسى را كه گرفتار برص بود به اذن خدا سالم كردم و حتى مردگان را زنده نمودم ؛ ولى هرچه در معالجهء احمق كوشيدم قادر بر اصلاح او نبودم . عرض كردند : اى روح اللَّه ، احمق كيست ؟ فرمود : آن كسى كه خويشتن و رأى خود را بزرگ مىشمرد و تمام فضيلت را براى خود مىداند و تمام حق را براى خود مىخواهد و خود را مديون هيچ حقى نمىشمرد . و او احمقى است كه درمانپذير نيست » . « 1 »
در حديث ديگرى نيز از امام اميرمؤمنان عليه السلام مىخوانيم :
« إِنَّ الْإِعْجَابَ ضِدُّ الصَّوَابِ وَآفَةُ الْأَلْبَاب ؛
خودپسندى ضد درستكارى و آفت عقل انسانى است » . « 2 »
جالب توجّه اينكه عرب جاهلى با تمام محروميتهاى مختلفى كه داشت بسيار خودپسند و خودبزرگبين بود ؛ در فقر و جهل و ناتوانى و ذلت دست و پا مىزد ، ولى خود را بزرگترين انسان روى زمين مىدانست و حتى هر قبيلهاى براى خود چنين حالتى را داشت و حاضر نبودند دختران قبيله را به ازدواج پسران قبيلهء ديگر در آورند و حتى گاه هداياى يكديگر را نمىپذيرفتند ، چون كسر شأن خود مىپنداشتند . اين حالت كه پيغمبر اكرم در خطبهء فتح مكه از آن به « نخوت جاهليت » ياد كرد بسيار آزار دهنده بود تا زمانى كه اسلام آمد و قلم بطلان بر اينگونه افكار شيطانى و بىارزش كشيد .
در خطبهء فتح مكه مىخوانيم كه پيغمبر فرمود :
« أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّ اللَّهَ قَدْ أَذْهَبَ عَنْكُمْ نَخْوَةَ الْجَاهِلِيَّةِ وَتَفَاخُرَهَا بِآبَائِهَا أَلَا إِنَّكُمْ مِنْ آدَمَ وَآدَمُ مِنْ طِين ؛
خداوند ( در پرتو اسلام ) كبر و خودپسندى جاهليت و افتخار به پدران را از شما دور ساخت .
همهء مردم از آدمند ( و همه برادر يكديگر ) و آدم از خاك است » . « 3 »
هامش
( 1 ) . بحارالانوار ، ج 69 ، ص 320 ، ح 35
( 2 ) . نهجالبلاغه ، نامهء 31
( 3 ) . منهاج البراعة ، ج 20 ، ص 315 و كافى ، ج 8 ، ص 246 ، ح 342