لجاجت در امورى كه مبهم و مجهول است بپرهيز و ( نيز ) از سستى در انجام آن به هنگامى كه روشن شود برحذر باش . ( آرى ) هر امرى را در جاى خويش و هر كارى را به موقع خود انجام ده .
شرح و تفسير از اين صفات زشت بپرهيز
امام عليه السلام در اين بخش از عهدنامه به چندين مطلب مهم اشاره كرده و مالك را به آن توصيه مىكند .
نخست مىفرمايد : « از خودپسندى و تكيه بر نقاط قوت خويش و علاقه به مبالغه در ستايش ( ستايشگويان ) شديداً بپرهيز » ؛
( وَإِيَّاكَ وَالْإِعْجَابَ بِنَفْسِكَ ، وَالثِّقَةَ بِمَا يُعْجِبُكَ مِنْهَا ، وَحُبَّ الْإِطْرَاءِ « 1 » )
. امام عليه السلام انگشت روى سه نقطهء ضعف از نقاط ضعف آدمى به خصوص زمامداران گذارده است : اوّل خودپسندى ، دوم اعتماد بر نقاط قوت خويش و سوم علاقه به مدح و ثناى ثناگويان .
گرفتارى انسان در اينگونه موارد از آنجا نشأت مىگيرد كه حب ذات و علاقهء به خويشتن سبب مىشود نقاط قوت خود را بزرگ ببيند و بر آنها تكيه كند و دوست دارد او را بستايند ، بلكه گاه نقاط ضعف خويش را نقطهء قوت مىشمرد و ثناى ثناگويان را مىطلبد كه اين خطرناكترين حالات انسان است .
لذا در ادامهء سخن به بيان دليل اين نهى شديد پرداخته مىفرمايد : « زيرا اين صفات از مطمئنترين فرصتهاى شيطان است تا كارهاى نيك نيكوكاران را
هامش
( 1 ) . « اطْراء » از ريشهء « طراوة » به معناى تر و تازه بودن است و هنگامى كه به باب افعال مىرود معناى ثناخوانى و مدح كردن مىيابد . گويى كسى مىخواهد با مدح خود ، شخصى را تر و تازه نگهدارد . و در بسيارى از موارد به ثنا خوانى بيش از حد و تملق آميز گفته مىشود و در عبارت بالا همين معنا اراده شده