مسلمان باشد و چه غير مسلمانى كه در پناه اسلام است ، دست نزنيد ( و آن را به تملك بيتالمال در نياوريد ) مگر اينكه اسب يا سلاحى باشد كه براى تجاوز به مسلمانان بهكار گرفته مىشود ( در اين صورت مىتوانيد آن وسايل را مصادره كنيد ) زيرا براى مسلمان سزاوار نيست كه چنين وسايلى را در دست دشمنان اسلام باقى بگذارد تا سبب نيرومندى آنها بر ضد مسلمانان گردد . هرگز از نصيحت و اندرز به خويشتن ( و به يكديگر ) و از خوشرفتارى با سپاهيان و كمك به رعيّت و تقويت دين خدا خوددارى مكنيد . در راه خدا آنچه را بر شما واجب است انجام دهيد ، زيرا خداوندِ سبحان ، از ما و شما خواسته است كه با تمام توان شكر او را بجا بياوريم و آيين او را تا آنجا كه قدرت داريم يارى كنيم و هيچ قدرتى ( براى انجام اين امور ) جز به كمك خداوند بزرگ نيست .
شرح و تفسير در گرفتن خراج انصاف را رعايت كنيد
امام عليه السلام پس از بيان يك سلسله كليات در بخش پيشين اين نامه ، در اين بخش انگشت روى جزئيات مسائل گذارده و اوامر و نواهى خاصى براى كارگزاران خراج صادر مىفرمايد .
در آغاز چنين مىگويد : « حال كه چنين است انصاف را از سوى خود نسبت به مردم رعايت كنيد و در برابر نيازمندىهايشان ( كه پاسخ گفتن به آن مشكلاتى دارد ) صبر و شكيبايى به خرج دهيد ، زيرا شما خزانهداران رعيّت و وكلاى امّت و سفيران ائمه و پيشوايان هستيد » ؛
( فَأَنْصِفُوا النَّاسَ مِنْ أَنْفُسِكُمْ ، وَاصْبِرُوا لِحَوَائِجِهِمْ ، فَإِنَّكُمْ خُزَّانُ الرَّعِيَّةِ ، وَوُكَلَاءُ الْأُمَّةِ ، وَسُفَرَاءُ الْأَئِمَّةِ ) .
منظور از انصاف از سوى خود - همانگونه كه در روايات وارد شده است - اين است كه آنچه براى خود مىپسندند براى آنها بپسندند و آنچه براى خويش