« ( درست ) بنگريد هرگاه من از اين ضربت از دنيا چشم پوشيدم ، او را تنها يك ضربت بزنيد تا يك ضربت در برابر يك ضربت باشد » ؛
( انْظُرُوا إِذَا أَنَا مِتُّ مِنْ ضَرْبَتِهِ هَذِهِ ، فَاضْرِبُوهُ ضَرْبَةً بِضَرْبَةٍ ) .
جالب اين است كه امام عليه السلام عدالت را دربارهء قاتل خودش حتى در كيفيت قصاص توصيه مىكند . مبادا ناراحتىهاى شديد شيعيانش سبب شود او را به طرز غير عادلانهاى قصاص كنند .
حتى درنامهء 23 خوانديم كه امام عليه السلام مىفرمايد :
« إِنْ أَبْقَ فَأَنَا وَلِيُّ دَمِي وَإِنْ أَفْنَ فَالْفَنَاءُ مِيعَادِي وَإِنْ أَعْفُ فَالْعَفْوُ لِي قُرْبَةٌ وَهُوَ لَكُمْ حَسَنَةٌ فَاعْفُوا أَلَا تُحِبُّونَ أَنْ يَغْفِرَ اللَّهُ لَكُمْ ؛
اگر زنده بمانم ، ولىّ خون خويشم ( و مىتوانم قصاص يا عفو كنم ) و اگر از دنيا چشم بپوشم فنا ( در دنيا ) ميعاد و قرارگاه من است و اگر عفو كنم ، عفو براى من موجب قرب به خداست و براى شما ( در صورتى كه از ميان شما بروم ) حسنه و نيكى در نزد خداوند است ، بنابراين عفو كنيد آيا دوست نداريد خدا شما را بيامرزد » .
از اين عبارت استشمام مىشود كه امام عليه السلام حتى مايل بود قاتلش عفو شود ؛ ولى به يقين شرايط آن محيط هرگز آمادهء پذيرش اين عفو نبود و لذا امام عليه السلام در اينجا به حدّاقل امر قصاص توصيه مىفرمايد .
قابل توجّه اينكه در تاريخ طبرى و همچنين در كامل ابن اثير آمده است كه قاتل على عليه السلام ، عبدالرحمان بن ملجم پيش از آنكه مولا به شهادت برسد گفت :
من چهل روز شمشير خود را تيز كردم و از خدا خواستم كه بدترين خلقش با آن به قتل برسد . امام عليه السلام فرمود : ( درست گفتى ) تو را كه بدترين خلق خدا هستى با شمشير خودت قصاص خواهند كرد » . « 1 »
سپس امام عليه السلام در سومين و آخرين توصيهء خود مىفرمايد : « و او را مثله نكنيد
هامش
( 1 ) . تاريخ طبرى ، ج 4 ، ص 111 ؛ كامل ابن اثير ، ج 3 ، ص 390 .