بخش دوم
أُوصِيكُمَا ، وَجَمِيعَ وَلَدِي وَأَهْلِي وَمَنْ بَلَغَهُ كِتَابِي « 1 » ، بِتَقْوَى اللَّهِ ، وَنَظْمِ أَمْرِكُمْ ، وَصَلَاحِ ذَاتِ « 2 » بَيْنِكُمْ ، فَإِنِّي سَمِعْتُ جَدَّكُمَا صلى الله عليه و آله يَقُولُ : « صَلَاحُ ذَاتِالْبَيْنِ أَفْضَلُ مِنْ عَامَّةِ الصَّلَاةِ وَالصِّيَامِ » .
ترجمه
من شما و تمام فرزندان و خاندانم و كسانى را كه اين وصيتنامهام به آنها مىرسد به تقواى الهى و نظم در كارهاى خود و اصلاح ذات البين توصيه مىكنم ، زيرا من از جدّ شما صلى الله عليه و آله شنيدم كه مىگفت : « اصلاح ميان مردم از تمام نمازها و روزهها برتر است » .
شرح و تفسير برترين اصلاح ذاتالبين است
امام عليه السلام در اين بخش از وصيتنامه مخاطبان خود را گسترش داده و افزون بر فرزندانش امام حسن و امام حسين عليهما السلام ، جميع فرزندان و خانواده و خويشاوندان و تمام كسانى را كه تا دامنهء قيامت اين وصيتنامه به دست ايشان مىرسد ، مخاطب قرار داده مىفرمايد : « من شما و تمام فرزندان و خاندانم
هامش
( 1 ) . در روايتى طبق آنچه نويسندهء مصادر نهجالبلاغه آورده ، آمده است : هنگامى كه طبيب معروف كوفه بعد ازمعاينه به امام عليه السلام عرض كرد كه من از حيات شما مأيوسم ، امام عليه السلام دستور داد دوات و قلمى آوردند و اين وصيتنامه را نوشت . ( مصادر نهجالبلاغه ، ج 3 ، ص 379 ) .
( 2 ) . « ذات » در اصل به معناى خلقت و بنيه و اساس چيزى است ، گرچه در اصطلاح فلاسفه به عين و حقيقتاشيا اطلاق مىشود ، بنابراين اصلاح يا صلاح ذات البين اشاره به بر طرف ساختن كدورتها و كينهها از ريشه و اساس است .