اسلامى و فضايل انسانى و برنامههاى واجب دينى است .
گرچه مخاطب در اين بخش از وصيت تنها دو فرزندش حسن و حسين عليهما السلام هستند ؛ ولى به قرينهء بخش دوم اين وصيتنامه ، ديگران نيز به اين خطاب مهم مخاطباند .
به هر حال امام عليه السلام در بخش اوّل اين وصيت فرزندانش را به هفت موضوع مهم سفارش مىكند :
نخست مىفرمايد : « من شما را به تقوا و پرهيزكارى ( و ترس از مخالفت پروردگار ) توصيه مىكنم » ؛
( أُوصِيكُمَا بِتَقْوَى اللَّهِ ) .
آرى همانگونه كه بارها گفتهايم تقوا يعنى احساس مسئوليت درونى در برابر فرمانهاى الهى كه خميرمايهء تمام برنامههاى انبيا و اولياست و بدون آن ، كسى از وسوسههاى شيطان و هواى نفس رهايى نمىيابد . كليد در بهشت تقواست و مركب راهوار براى قرب الى اللَّه پرهيزكارى است .
حضرت در دومين و سومين توصيه مىفرمايد : « و سفارش مىكنم در پى زرق و برق دنيا نباشيد ، هرچند دنيا به سراغ شما بيايد و بر آنچه از دنيا از دست مىدهيد تأسف نخوريد » ؛
( وَأَلَّا تَبْغِيَا « 1 » الدُّنْيَا وَإِنْ بَغَتْكُمَا ، وَلَا تَأْسَفَا عَلَى شَيْءٍ مِنْهَا
زُوِيَ « 2 » عَنْكُمَا ) .
البته دنيا بخشهايى دارد : بخشى براى زندگى انسان ضرورى است . بخش ديگرى رفاه معقولانه است ؛ ولى بخشى بالاتر از اينها براى هواپرستى و تفاخر و مانند آن است . به يقين امام عليه السلام از بخش اوّل و دوم نهى نمىكند . منظور امام عليه السلام بخش سوم است . همانگونه كه قرآن مجيد مىگويد : « « وَمَا الْحَياةُ الدُّنْيا إِلَّا مَتاعُ
هامش
( 1 ) . « تَبْغِيا » و « بَغَت » هر دو از ريشهء « بُغاء » بر وزن « كلاه » به معناى طلب كردن گرفته شده است .
( 2 ) . « زُوِىَ » از ريشهء « زَىّ » بر وزن « حىّ » به معناى دور كردن و نهى كردن و گرفتن است و در جملهء بالا « زُوِىَ » به معناى « گرفته شده » آمده است .