و در هر حال اين جمله اشاره به اين دارد كه بيتالمال بايد مانند عصر پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله در ميان مسلمانان به صورت يكسان تقسيم شود و همچون عصر عمر كه عرب را بر عجم و اشراف و صحابه را بر ديگران ترجيح مىداد يا همانند عصر عثمان كه بيتالمال را در ميان خويشاوندانش از بنىاميّه تقسيم مىكرد به صورت تبعيضآميز تقسيم نگردد و اشكال كار همين بود كه او تحت تأثير عصر عثمان ، براى خويشاوندان خود امتيازاتى قائل شد .
اين نكته شايان توجّه است كه اموال بيتالمال در اينجا اشاره به زكات و مانند آن نيست كه اختصاص به گروههاى هشتگانه دارد نه همه ، بلكه اشاره به خراجهايى است كه از سرزمينهايى فتح شده مىگرفتند به اين صورت كه بر تمام زمينهاى آنها به نسبت عادلانهاى خراج و ماليات مىبستند و همهء مسلمانان در آن يكسان بودند ، زيرا با نيروى عموم فتح شده بود و فرقى ميان غنى و فقير و عرب و عجم در آن نبود به خلاف زكات كه مخصوص نيازمندان و مستمندان و گروههاى معين ديگر بود و از آنجا كه بيشترين رقمى كه در بيتالمال وارد مىشد اموال خراجى بود از آن تعبير به اموال بيتالمال مىشد .
البته مناطق مختلف از نظر ميزان خراج و ماليات اسلامى يكسان نبودند ؛ در بعضى از مناطق زمينهاى كشاورزى و باغات فراوان بود و در بعضى از مناطق كمتر و ناچيز و چنان نبود كه خراج هر منطقه را همانجا مصرف كنند .
از اين رو امام عليه السلام مىفرمايد : به فرض كه خراج آن منطقه را ميان همهء مردم تقسيم كرده باشى باز هم كار درستى انجام ندادهاى ، زيرا خراج متعلّق به همهء مسلمين است چه آنها كه نزد تواند و چه آنها كه نزد ما هستند . همه بايد از اين چشمهء زلال بهرهمند شوند .
پيام امام امير المومنين ( ع ) ( فارسى ) — صفحة 154
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص١٥٤