مىگردم و سعى مىكنم تفاوت بين زن و مرد ( و مسئوليتهاى آنان ) را حفظ كنم همان گونه كه اين تفاوت در خلقت وجود دارد ، چون اين تفاوتهاست كه ما را حفظ خواهد كرد . » « 1 »
شرح اين مسأله از عهدهء بحث كوتاه و فشردهء ما خارج است ، كافى است اجمالا بگوييم كه اين شعارها نه تنها مشكلى را از زنان جهان حل نكرده بلكه آثار مخربى نيز داشته است . « 2 »
بنابراين بايد واقعيّتهاى مربوط به اين دو جنس را دور از شعارهاى تو خالى بپذيريم و بر اساس آن برنامه ريزى كنيم و هر يك را در جايگاه شايستهء اجتماعى خود قرار دهيم بى آنكه كمترين ظلم و ستم يا تحقير در حق زنان روا داريم .
2 . آنچه در كلمات مولا على عليه السلام در اين وصيّتنامه و در بعضى خطبههاى ديگر و كلمات قصار وارد شده مورد بحث و گفتگو از ناحيهء بعضى قرار گرفته كه آيا مفهوم اين نامهها و خطبهها زن ستيزى نيست ؟ ولى هر گاه ما به شأن ورود اين خطبهها و مسائل تاريخى مقارن آن بنگريم خواهيم دانست كه اين تعبيرات هرگز دربارهء همهء زنان نيست ، بلكه اشاره به گروه خاصى دارد كه سرچشمهء مفاسدى در درون خانواده يا داخل اجتماع مىشدند . مخصوصاً با توجّه به اينكه بخشى از سخنان مولا على عليه السلام در اين باره بعد از جنگ جمل بيان شده است .
سردمدار جنگ جمل ، همان جنگى كه بنا به روايتى هفده هزار قربانى از مسلمانان گرفت زن بود كه آتشافزور يا يكى از آتش افروزان جنگ هم او بود .
بنابراين نظر مولا به اين گونه زنان است . به بيان ديگر سخنان مولا به صورت موجبهء كليه نيست ، بلكه موجبهء جزئيه است .
هامش
( 1 ) . به نقل از گزارش توصيفى اجلاس پكن ، شوراى فرهنگى اجتماعى زنان ، ص 10 .
( 2 ) . براى كسب اطلاعات بيشتر مىتوانيد به دائرة المعارف فقه مقارن ، ج 1 ، ص 84 - 89 مراجعه كنيد .