خشم خود را جرعه جرعه فرو بر كه من جرعهاى شيرينتر و خوش عاقبتتر و لذتبخشتر از آن نديدم .
با كسى كه با تو به خشونت رفتار مىكند نرمى كن كه اميد مىرود به زودى در برابر تو نرم شود . با دشمن خود با فضل و كرم رفتار كن كه در اين صورت از ميان دو پيروزى ( پيروزى از طريق خشونت و پيروزى از طريق محبّت ) شيرينترين را برگزيدهاى . اگر خواستى پيوند برادرى و رفاقت را قطع كنى جايى براى آشتى بگذار كه اگر روزى خواست باز گردد بتواند . كسى كه دربارهء تو گمان نيكى ببرد با عمل گمانش را تصديق كن .
شرح و تفسير در برابر بدىها نيكى كن !
امام عليه السلام در اين بخش از وصيّتنامهء وظيفهء انسان را در برابر دوستانش ضمن چند توصيه بيان مىفرمايد ؛ نخست مىگويد : « در برابر برادر دينى خود ( اين امور را بر خويش تحميل كن : ) به هنگام قطع رابطه از ناحيهء او ، تو پيوند برقرار نما و در زمان قهر و دوريش به او نزديك شو ، در برابر بخلش ، بذل و بخشش و به وقت دورى كردنش نزديكى اختيار كن ، به هنگام سختگيريش نرمش و به هنگام جرم عذرش را بپذير آن گونه كه گويا تو بندهء او هستى و او صاحب نعمت توست » ؛ ( احْمِلْ نَفْسَكَ مِنْ أَخِيكَ عِنْدَ صَرْمِهِ « 1 » عَلَى الصِّلَةِ ، وَ عِنْدَ صُدُودِهِ « 2 » عَلَى اللَّطَفِ « 3 » وَ الْمُقَارَبَةِ ، وَ عِنْدَ جُمُودِهِ « 4 » عَلَى الْبَذْلِ ، وَ عِنْدَ تَبَاعُدِهِ عَلَى الدُّنُوِّ ، وَ عِنْدَ
هامش
( 1 ) . « صرم » به معناى قطع كردن و بريدن و جدا ساختن ، در اينجا به قطع رابطه با ديگرى اشاره دارد . نقطهء مقابل آن صله و برقرار ساختن پيوند است .
( 2 ) . « صدود » مصدر و به معناى منع كردن است .
( 3 ) . « اللَّطَف » بر وزن « شرف » و در بعضى از نسخ بر وزن « قفل » آمده و به معناى محبّت كردن و نيكى نمودن است .
( 4 ) . « جمود » در اينجا به معناى بخل است ، نقطهء مقابل بذل .