محبوبتر از درخواست چيزى است كه در دست ديگرى است » ؛ ( وَ حِفْظُ مَا فِي يَدَيْكَ أَحَبُّ إِلَيَّ مِنْ طَلَبِ مَا فِي يَدَيْ غَيْرِكَ ) .
اشاره به اينكه بسيارند كسانى كه بر اثر اسراف و تبذير اموال خود را از دست مىدهند و نيازمند به ديگران مىشوند و عزت و حيثيت خود را بر سر آن مىنهند . هر گاه انسان ، اعتدال و اقتصاد را در زندگى از دست ندهد نيازمند به ديگران نخواهد شد بنابراين توصيهء مزبور هرگز به معناى دعوت به بخل نيست بلكه به معناى دعوت به ميانهروى و اعتدال و ترك اسراف و تبذير است .
آن گاه امام عليه السلام در سومين توصيهء خود كه در ارتباط با توصيهء قبل است مىفرمايد : « تلخى يأس ( از آنچه در دست مردم است ) بهتر است از دراز كردن دست تقاضا به سوى آنها » ؛ ( وَ مَرَارَةُ الْيَأْسِ خَيْرٌ مِنَ الطَّلَبِ إِلَى النَّاسِ ) .
منظور از « يأس » در اين عبارت همان نااميدى است كه انسان بر خود تحميل مىكند به گونهاى كه راه طلب از ديگرن را بر خويش مىبندد . اين كار گر چه تلخ است ؛ ولى سبب عزت و شرف انسان است و به همين دليل ، امام عليه السلام اين تلخى را از شيرينى طلب بهتر مىشمرد .
تعبير به « يأس عما فى ايدى الناس » به عنوان يك ارزش و فضيلت در روايات متعدّدى از معصومان آمده است از جمله در حديثى از امام باقر عليه السلام مىخوانيم : « وَ خَيْرُ الْمَالِ الثِّقَةُ بِاللَّهِ وَ الْيَأْسُ عَمَّا فِي أَيْدِي النَّاسِ ؛ بهترين سرمايه اعتماد بر ذات پاك خدا و مأيوس بودن از چيزى است كه در دست مردم است » . « 1 »
اين سخن بدان معنا نيست كه انسان ، تعاون و همكارى با مردم را در زندگى از دست دهد ، زيرا زندگى اجتماعى چيزى جز تعاون و همكارى نيست ، بلكه منظور اين است كه چشم طمع بر اموال مردم ندوزد و سربار مردم نشود و با تلاش ، براى معاش بكوشد .
هامش
( 1 ) . تهذيب ، ج 6 ، ص 378 ، ح 273 .