بِالْقَوْمِ إِلَى الشِّقَاقِ الْعِصْيَانِ فَانْهَدْ « 1 » بِمَنْ أَطَاعَكَ إِلَى مَنْ عَصَاكَ وَاسْتَغْنِ بِمَنِ انْقَادَ مَعَكَ عَمَّنْ تَقَاعَسَ « 2 » عَنْكَ ) .
تعبير به « ظِلِّ الطَّاعَةِ » ( سايهء اطاعت ) تعبير لطيفى است و اشاره به اين دارد كه عصيان و سركشى و مخالفت ، همچون آفتاب سوزان است و اطاعت و تسليم در برابر فرماندهان عدل سايهء لذت بخشى است كه به جامعه آرامش مىدهد .
تفاوت شقاق و عصيان در اين است كه شقاق به معناى جدايى است و عصيان و نافرمانى چيزى فراتر از جدايى است .
آن گاه امام عليه السلام در پايان اين نامه اشاره به دليل دستور خود پرداخته مىفرمايد :
« زيرا سست عنصران و كسانى كه از جنگ با دشمن كراهت دارند غيابشان بهتر از حضورشان است و قعود آنها از جنگ از قيامشان كارسازتر است » ؛ ( فَإِنَّ الْمُتَكَارِهَ « 3 » مَغِيبُهُ « 4 » خَيْرٌ مِنْ مَشْهَدِهِ ، وَ قُعُودُهُ أَغْنَى مِنْ نُهُوضِهِ ) .
اين همان چيزى است كه قرآن مجيد نيز دربارهء گروهى از منافقان در سورهء توبه اشاره كرده است ، مىفرمايد : « « لَوْ خَرَجُوا فِيكُمْ مَّا زَادُوكُمْ إِلَّا خَبَالًا وَ لَأَوْضَعُوا خِلَالَكُمْ يَبْغُونَكُمُ الْفِتْنَةَ » ؛ اگر آنها همراه شما ( به سوى ميدان جهاد ) خارج مىشدند جز اضطراب و ترديد و فساد ، چيزى بر شما نمىافزودند و به سرعت در بين شما به فتنه انگيزى ( و ايجاد تفرقه و نفاق ) مىپرداختند » . « 5 »
هامش
( 1 ) . « انهد » صيغهء امر است از ريشهء « نهود » به معناى برآمدن و برخاستن براى انجام كارى است .
( 2 ) . « تقاعس » از ريشهء « قعس » بر وزن « فحص » و به معنى كندى كردن ، شانه خالى كردن و عقب نشينى نمودن از انجام كار يا نبرد است .
( 3 ) . « المتكاره » به معنى كسى است كه راضى به انجام كارى نيست و از انجام آن خشمگين است و از ريشهء كراهت گرفته شده است .
( 4 ) . « مغيبه » واژهء « مغيب » و « مشهد » كه بعد از آن آمده مصدر ميمى است و به معناى غيبت و حضور است .
( 5 ) . توبه ، آيهء 47 .