وضعشان بسيار بدتر از شتابكنندگان است » ؛ ( وَ اعْلَمْ أَنَّ أَمَامَكَ عَقَبَةً كَئُوداً « 1 » ، الْمُخِفُّ « 2 » فِيهَا أَحْسَنُ حَالًا مِنَ الْمُثْقِلِ « 3 » ، وَ الْمُبْطِئُ عَلَيْهَا أَقْبَحُ حَالًا مِنَ الْمُسْرِعِ ) .
منظور از اين گردنهء صعب العبور يا مرگ و سكرات آن است يا عالم برزخ و يا پل صراط ( و يا همهء اينها ) .
بديهى است براى عبور سالم از گردنههاى صعب العبور بايد بار خود را سبك كرد و به سرعت گذشت ، زيرا در اين گونه گردنهها ممكن است راهزنان و يا حيوانات درنده نيز وجود داشته باشند .
اين تعبير برگرفته از قرآن مجيد است آنجا كه مىفرمايد : « فَلَا اقْتَحَمَ الْعَقَبَةَ * وَ ما أَدْراكَ مَا الْعَقَبَةُ * فَكُّ رَقَبَةٍ * أَوْ إِطْعامٌ فِى يَوْمٍ ذِى مَسْغَبَةٍ . . . » ؛ ولى او از آن گردنهء مهم نگذشت ، و تو چه مىدانى كه آن گردنه چيست ؟ آزاد كردن بردهاى ، يا غذا دادن در روز گرسنگى » . « 4 »
برخى از مفسران در شرح اين آيات ، عقبه را به معناى هواى نفس و بعضى ديگر به گردنههاى صعب العبور روز قيامت تفسير كردهاند كه كلام حضرت متناسب با همين تفسير دوم است .
آن گاه در ادامهء سخن مىفرمايد : « و ( بدان كه ) نزول تو بعد از آن گردنه ناچار يا در بهشت است و يا در دوزخ » ؛ ( وَ أَنَّ مَهْبِطَكَ بِهَا لَا مَحَالَةَ إِمَّا عَلَى جَنَّةٍ أَوْ عَلَى نَارٍ ) .
سپس مىافزايد : « بنابراين پيش از ورودت در آنجا وسايل لازم را براى خويش مهيا ساز و منزلگاه را پيش از نزول ، آماده نما ، زيرا پس از مرگ راهى
هامش
( 1 ) . « كئود » به معناى پر مشقت و صعب العبور است ، از ريشهء « كئد » بر وزن « عهد » به معناى شدت و سختى گرفته شده است .
( 2 ) . « مخفّ » به معناى سبكبال از ريشهء « خفّ » بر وزن « صف » به معناى سبك شده گرفته شده است .
( 3 ) . « مثقل » يعنى سنگينبار از ريشهء « ثقل » است .
( 4 ) . بلد ، آيهء 11 - 14 .