نخست مىفرمايد : « ولى او خداوند يگانه است ، همان گونه كه خودش را به اين صفت توصيف كرده است » ؛ ( وَ لَكِنَّهُ إِلَهٌ وَاحِدٌ كَمَا وَصَفَ نَفْسَهُ ) .
اين وصف نتيجهء استدلالى است كه امام عليه السلام قبلًا بيان فرمود كه اگر پروردگار و معبود ديگرى بود ، فرستادگان او به سراغ تو مىآمدند و آثار ملك و سلطانش را در همه جا مىديدى و افعال و صفاتش را در جبين موجودات مشاهده مىكردى و چون چنين نيست نتيجه مىگيريم كه او خداوندى است يكتا . اضافه بر اين در قرآن مجيد نيز بارها خودش را به يكتايى توصيف كرده كه نمونهء بارز آن سورهء توحيد است و از آنجا كه او صادق است و كذب و دورغ كه نتيجهء نياز و عجز و هواپرستى است در ذات او راه ندارد ، بنابراين مىتوانيم در اين وصف و ساير صفاتش ، بر دليل سمعى ؛ يعنى آيات و روايات قطعى تكيه كنيم .
در دومين وصف مىفرمايد : « هيچ كس در ملك و مملكتش با او ضديت نمىكند » ؛ ( لَا يُضَادُّهُ فِي مُلْكِهِ أَحَدٌ ) .
اين همان توحيد در حاكميّت است كه يكى از شاخههاى توحيد افعالى است ؛ مالك يكى است و حاكم يكى . دليل آن هم روشن است ، زيرا وقتى بپذيريم خالق اوست طبعا مالك و حاكم جز او نمىتواند باشد . آن هم خالقيت مستمر ، چرا كه مىدانيم خلقتش دائمى است ؛ يعنى ما لحظه به لحظه آفريده مىشويم درست مانند نور چراغ كه به منبع مولّد برق ارتباط دارد و اگر يك لحظه رابطهاش قطع شود خاموش مىگردد . آرى او همه روز خالق است و همواره حاكم و مالك .
آن گاه در بيان سومين و چهارمين وصف مىافزايد : « و هرگز زايل نخواهد شد و همواره بوده است » ؛ ( وَ لَا يَزُولُ أَبَداً وَ لَمْ يَزَلْ ) .
دليل اينها روشن است ، زيرا مىدانيم او واجب الوجود است ، واجب الوجود حقيقتى است كه به تعبير ساده ، وجودش از ذاتش مىجوشد ، بنابراين چنين وجودى ازلى است و بايد ابدى باشد . موجودى حادث است كه وجودش از
پيام امام امير المومنين ( ع ) ( فارسى ) — صفحة 547
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٥٤٧