تعبير به « شاخص » از مادهء شخوص به معناى مسافرت گرفته شده و مفهوم جمله اين است : تو را به صورت مسافرى به عالم ديگر مىفرستند .
بعضى نيز احتمال دادهاند كه « شاخص » به معناى چيزى است كه آشكارا ديده مىشود و انسان هنگامى كه از دنيا مىرود روى دستها و شانهها به صورت آشكار به سوى قبرش برده مىشود و نيز اين احتمال داده شده كه يكى از معانى شخوص خيره شدن چشم است و اشاره به اين است كه بسيارى هنگام مردن چشمهاى آنها باز و بىحركت مىماند گويى به نقطهاى خيره شدهاند ؛ ولى معناى اوّل از همه مناسبتر است . جملهء « وَ يُسْلِمَكَ إِلَى قَبْرِكَ خَالِصاً » اشاره به اين است كه انسان چيزى از اموال دنيا جز كفن با خود به گور نمىبرد .
البته اينها همه در صورتى است كه خانه را از مال حلال و طيب و طاهر خريده باشد و اگر از مال حرام يا مشكوك باشد ، مصيبت بزرگتر است ، لذا امام عليه السلام در ادامهء اين سخن به اين نكته اشاره كرده مىفرمايد : « اى شريح نگاه كن نكند اين خانه را از غير مال خود خريده باشى يا بهاى آن را از غير مال حلال پرداخته باشى كه هم دنيا را از دست دادهاى و هم آخرت را » ؛ ( فَانْظُرْ يَا شُرَيْحُ لَا تَكُونُ ابْتَعْتَ هَذِهِ الدَّارَ مِنْ غَيْرِ مَالِكَ « 1 » ، أَوْ نَقَدْتَ الثَّمَنَ مِنْ غَيْرِ حَلَالِكَ ! فَإِذَا أَنْتَ قَدْ خَسِرْتَ دَارَ الدُّنْيَا وَ دَارَ الْآخِرَةِ ) .
در تفاوت ميان جملهء « مِنْ غَيْرِ مَالِكَ » و جملهء « مِنْ غَيْرِ حَلَالِكَ » با اينكه ظاهراً مضمون يكى است ، ممكن است گفته شود : اولى اشاره به چيزى است كه ظاهراً جزء اموال شخص نيست مثلًا شريح خانهاى را كه خريده قيمت آن را از بيتالمال بردارد و بپردازد ، چيزى كه ظاهراً و واقعاً مال او نيست ؛ اما « مِنْ غَيْرِ حَلَالِكَ » اشاره به اموالى است كه ظاهراً مال اوست و در اختيار اوست ؛ ولى از طريق
هامش
( 1 ) . در بعضى از نسخ « من غير مالكها » آمده كه اشاره به همان غصبى بودن است ؛ ولى با توجّه به جملهء « من غير حلالك » به نظر مىرسد كه كاف در « غير مالك » خطاب باشد .