عمومى صادر كردم و مجرمان شما را بخشيدم و كسانى كه به سوى من آمدند آنها را پذيرفتم و گذشتهء آنان را به فراموشى سپردم ، بنابراين حق شناس باشيد و با دشمنان من طرح دوستى نريزيد .
در بعضى از روايات آمده كه امام عليه السلام بعد از پيروزى در جنگ جمل دستور داد منادى با صداى رسا ندا در دهد : « لَا تَتْبَعُوا مُوَلِّياً وَ لَا تُجِيزُوا عَلَى جَرِيحٍ ؛ فراريان را تعقيب نكنيد و مجروحان ( بى دفاع ) را به قتل نرسانيد » . « 1 »
نيز دستور داد منادى ندا دهد : « مَنْ أَغْلَقَ بَابَهُ فَهُوَ آمِنٌ وَ مَنْ أَلْقَى سِلَاحَهُ فَهُوَ آمِن ؛ آن كس كه به خانهء خود بازگردد و در خانه را ببندد در امان است و آن كس كه اسلحه بر زمين بگذارد در امان است » . « 2 » و اين شبيه فرمان عفو عمومى پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله به هنگام فتح مكّه است .
آن گاه براى خاموش كردن اين آتش ، سخن از شدت عمل در برابر افراد خيرهسر و لجوج به ميان مىآورد و مىفرمايد : « حال اگر افكار مهلك و آراى ضعيف و منحرف از مسير حق ، شما را به ستيزهجويى و مخالفت با من بكشاند من همان مرد ديروزم . سپاه من آماده و اسبها را زين كرده و جهاز بر شتران گذاردهام » ؛ ( فَإِنْ خَطَتْ « 3 » بِكُمُ الْأُمُورُ الْمُرْدِيَةُ ، وَ سَفَهُ الْآرَاءِ الْجَائِرَةِ ، إِلَى مُنَابَذَتِي « 4 » خِلَافِي ، فَهَا أَنَا ذَا « 5 » قَدْ قَرَّبْتُ جِيَادِي « 6 » ، وَ رَحَلْتُ « 7 » رِكَابِي ) .
هامش
( 1 ) . كافى ، ج 5 ، ص 32 .
( 2 ) . همان مدرك ، ص 12 ، ح 2 .
( 3 ) . « خطت » از ريشهء « خطو » بر وزن « ختم » به معناى گام برداشتن است و خطوه به معناى گام است و گام فاصلهاى است كه ميان دو پا به هنگام راه رفتن ايجاد مىشود . اين واژه به وسيلهء باء متعدى مىشود و مفهوم آن در جملهء بالا اين است : افكار مهلك و آراى سخيف و مفسد ، شما را به سوى مخالفت من ببرد . . .
( 4 ) . « منابذة » به معنى مخالفت و مبارزه و در اصل از ريشهء « نبذ » به معنى افكندن گرفته شده گويى در مخالفت ، كسى را از صلح به سوى درگيرى مىافكنند .
( 5 ) . « ها انا ذا » مركب از سه كلمه است : « ها » براى تنبيه ، « انا » ضمير متكلم وحده و « ذا » اسم اشاره و مفهوم آن اين است كه آگاه باشيد ، من همانم كه شما مىشناسيد .
( 6 ) . « جياد » جمع « جواد » به معناى اسب ممتاز است .
( 7 ) . « رحلت » از ريشهء « رحل » بر وزن « نخل » به معناى جهاز بر شتر گذاردن است و « ركاب » به معناى شتر است .