عَنْ دِينِكَ ، وَ لَوْ لَمْ يَكُنْ لَكَ إِلَّا سَاعَةٌ مِنَ الدَّهْرِ ) .
روشن است كه بعد از جهاد اكبر كه جهاد با نفس است براى حفظ دين بايد به سراغ جهاد اصغر رفت كه جهاد با دشمن است . امام عليه السلام در اين قسمت به اندازهاى تأكيد مىكند كه اگر تنها يك ساعت از عمر يا حكومت او باقى باشد در دفاع از دين دريغ ندارد و چيزى فروگذار نكند .
آن گاه به سراغ دستور سوم رفته مىفرمايد : « هرگز خداوند را براى جلب رضاى كسى از مخلوقش به خشم نياور ، زيرا خداوند جاى همه كس را مىگيرد و كسى نمىتواند جاى او را بگيرد » ؛ ( وَ لَا تُسْخِطِ اللَّهَ بِرِضَى أَحَدٍ مِنْ خَلْقِهِ ، فَإِنَّ فِي اللَّهِ خَلَفاً مِنْ غَيْرِهِ ، وَ لَيْسَ مِنَ اللَّهِ خَلَفٌ فِي غَيْرِهِ ) .
انسان بسيارى از اوقات بر سر دوراهى گرفتار مىشود ؛ راهى به سوى رضاى خدا مىرود و راهى به سوى رضاى خلق ، در آنجا كه خلق چيزى زايد بر حق خود را بخواهند در اينجا مؤمنان خالص از غير آنها شناخته مىشوند ؛ مؤمنان خالص در آن راه گام مىگذارند كه رضاى خداست ، زيرا مىدانند كه با جلب رضايت و حمايت او هيچ كس نمىتواند كارى بر خلاف آنها انجام دهد در حالى كه اگر براى جلب رضاى بعضى از زياده خواهان ، رضاى خدا را زير پا بگذارند ، كاملا بىدفاع خواهند ماند .
آنچه را امام عليه السلام در سومين نصيحت به محمد بن ابىبكر فرمود ، در روايت ديگر به عنوان يكى از نشانههاى ايمان خالص آمده است . امام صادق عليه السلام مىفرمايد : « مِنْ صِحَّةِ يَقِينِ الْمَرْءِ الْمُسْلِمِ أَنْ لَا يُرْضِيَ النَّاسَ بِسَخَطِ اللَّهِ ؛ از نشانههاى سلامت ايمان مؤمن اين است كه رضايت مخلوق را به بهاى به دست آوردن غضب پرودگار طلب نكند » . « 1 »
هامش
( 1 ) . كافى ، ج 2 ، ص 57 ، ح 2 .