بخش اوّل
فَاخْفِضْ لَهُمْ جَنَاحَكَ ، وَ أَلِنْ لَهُمْ جَانِبَكَ ، وَ ابْسُطْ لَهُمْ وَجْهَكَ ، وَ آسِ بَيْنَهُمْ فِي اللَّحْظَةِ وَ النَّظْرَةِ ، حَتَّى لَا يَطْمَعَ الْعُظَمَاءُ فِي حَيْفِكَ لَهُمْ ، وَ لَا يَيْأَسَ الضُّعَفَاءُ مِنْ عَدْلِكَ عَلَيْهِمْ ، فَإِنَّ اللَّهَ تَعَالَى يُسَائِلُكُمْ مَعْشَرَ عِبَادِهِ عَنِ الصَّغِيرَةِ مِنْ أَعْمَالِكُمْ وَ الْكَبِيرَةِ ، وَ الظَّاهِرَةِ وَ الْمَسْتُورَةِ ، فَإِنْ يُعَذِّبْ فَأَنْتُمْ أَظْلَمُ ، وَ إِنْ يَعْفُ فَهُوَ أَكْرَمُ .
ترجمه
بالهاى محبّت و حمايتت را براى آنها بگستران و در برابر همه متواضع باش ، چهرهء خويش را براى آنها گشاده دار ( و نسبت به همه خوب برخورد كن ) مساوات را در ميان آنها حتى در نگاهها و مشاهده با گوشهء چشم رعايت نما ، تا بزرگان و زورمندان كشور در نقض عدالت به نفع آنها طمع نورزند و ضعفا از عدالت تو مأيوس نشوند ؛ زيرا خداوند از شما بندگان در مورد اعمال كوچك و بزرگ و آشكار و پنهان ، بازخواست خواهد كرد ، اگر كيفرتان كند شما استحقاق بيشتر از آن را داريد و اگر عفوتان نمايد او به مقتضاى كرمش عمل كرده است .
شرح و تفسير برخورد خوب با همه
همان گونه كه در بالا اشاره شد ، نخستين بخش اين نامه ناظر به يك سلسله از دستورات اخلاقى است كه محمد بن ابىبكر مأمور مىشود آنها را در برابر مردم انجام دهد و در واقع همهء مسلمانان در برابر يكديگر بايد چنين باشند ، و آن