اين دستورات با جملهء « امره » آغاز مىشود .
نخست دستور به تقواى الهى در نهان و آشكار مىدهد و مىفرمايد : « او را به تقواى الهى در امور پنهانى و اعمال مخفى خود دستور مىدهد در آنجا كه هيچ كس جز خدا شاهد و گواه نيست و نه احدى غير از او ناظر و حافظ اعمال » ؛ ( أَمَرَهُ بِتَقْوَى اللَّهِ فِي سَرَائِرِ أَمْرِهِ وَ خَفِيَّاتِ عَمَلِهِ ، حَيْثُ لَاشَهِيدَ غَيْرُهُ ، وَ لَا وَكِيلَ دُونَهُ ) .
شايان توجّه است كه امام عليه السلام در اين جمله بر يكى از مهمترين مصاديق تقوا انگشت مىگذارد ؛ يعنى تقوا در امور پنهانى ، اعم از نيّت درون و اعمال برون كه هيچ كس جز خدا شاهد و گواه آن نيست و اين مهمترين چيزى است كه جز از طريق ايمان به خدا و اعتقاد به حضور او در همه جا و در هر زمان ، حاصل نمىشود . مشكلاتى كه در جوامع انسانى پيش مىآيد و آسيبهايى كه به مردم مىرسد غالبا مربوط به همين قسمت است ؛ تصميماتى به تنهايى گرفته مىشود و كارهايى دور از چشم مردم انجام مىگيرد و در آن منافع عموم فداى منافع نامشروع اشخاص مىگردد .
جملهء « حَيْثُ لَاشَهِيدَ غَيْرُهُ ، وَ لَا وَكِيلَ دُونَهُ » به يقين ناظر به افراد عادى است كه در خلوت حضور ندارند ؛ ولى فرشتگانى كه مأمور ثبت اعمال انسانند ، در هر مكان و هر زمان با او هستند و مراقب اعمال اويند ، و از همه بالاتر ذات پاك پروردگار همه جا حضور دارد و چيزى از بندگان بر او مخفى نيست .
سپس به او فرمان دوم را مىدهد و مىفرمايد : « به او امر كرده كه هيچ عملى را از اطاعتهاى خدا آشكارا انجام ندهد كه در پنهانى خلاف آن را انجام مىدهد » ؛ ( وَ أَمَرَهُ أَلَّا يَعْمَلَ بِشَيْءٍ مِنْ طَاعَةِ اللَّهِ فِيمَا ظَهَرَ فَيُخَالِفَ إِلَى غَيْرِهِ فِيمَا أَسَرَّ ) .
يعنى بايد ظاهر و باطن خود را يكى كرد ، زيرا اختلاف ظاهر و باطن و خلوت و جلوت مصداق آشكار نفاق است و مسلمان از نفاق بيگانه است .
پيام امام امير المومنين ( ع ) ( فارسى ) — صفحة 330
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٣٣٠