به يقين كسى كه اميد به پاداش گروهى از مؤمنان دارد بايد همانند آنها عمل كند و تناقض در رفتار و خواست درونى خود نداشته باشد . اين درست به آن مىماند كه شخص كشاورزى اميد به برداشت محصول فراوان از زمين زراعتى خود داشته باشد در حالى كه نه بذرى افشانده و نه آبيارى كرده است .
امام عليه السلام در واقع روى نقطهء بسيار حساسى در اينجا انگشت گذارده است كه به تعبير خود آن حضرت در حديثى كه در غرر الحكم از وى نقل شده : « احذر الكبر فانه رأس الطغيان و معصية الرحمن ؛ از كبر بپرهيز ، زيرا سرچشمهء طغيانها و معاصى الهى است » اشاره دارد . « 1 »
به تعبير ديگر از همان حضرت : « أَقْبَحُ الْخُلُقِ التَّكَبُّرُ ؛ زشتترين اخلاق تكبر است » . « 2 »
در تعبير ديگرى از امام باقر و امام صادق عليهما السلام مىخوانيم : « لَنْ يَدْخُلَ الْجَنَّةَ مَنْ فِي قَلْبِهِ مِثْقَالُ حَبَّةٍ مِنْ خَرْدَلٍ مِنْ كِبْر ؛ كسى كه در قلبش به اندازهء دانهء خردلى از كبر باشد ، هرگز داخل در بهشت نخواهد شد » . « 3 »
آن گاه امام عليه السلام بار ديگر به مسألهء انفاق در راه خدا بر مىگردد و مىفرمايد : « تو طمع دارى كه ثواب انفاق كنندگان را خداوند براى تو قرار دهد در صورتى كه در زندگى پر نعمت و ناز قرار دارى و مستمندان و بيوه زنان را از آن باز مىدارى » ؛ ( وَتَ طْمَعُ - وَ أَنْتَ مُتَمَرِّغٌ « 4 » فِي النَّعِيمِ ، تَمْنَعُهُ الضَّعِيفَ وَ الْأَرْمَلَةَ « 5 » - أَنْ يُوجِبَ لَكَ
هامش
( 1 ) . غررالحكم ، ح 2609 .
( 2 ) . همان مدرك ، ح 2898 .
( 3 ) . اصول كافى ، ج 2 ، ص 310 .
( 4 ) . « متمرّغ » به معناى كسى است كه در خاك مىغلطد از ريشهء « تمرّغ » به معناى در خاك غلط زدن گرفته شده است .
( 5 ) . « ارملة » به زنى گفته مىشود كه شوهرش از دنيا رفته است ( بيوه زن ) و « ارمل » به مردى گفته مىشود كه زوجهاش از دنيا رفته است اين واژه گاهى به معناى از دست دادن زاد و توشه نيز به كار مىرود و در اصل از ريشهء « رمل » به معناى شن گرفته شده گويى اين گونه افراد از شدت ناتوانى ، فقر و نياز به زمين مىچسبند .
واژهء « ارامل » به مساكين نيز اطلاق مىشود .