دايرهاى در اطراف لشكر قرار دهيد ( و لشكر در وسط آن استراحت كند ) ولى خوابتان بايد بسيار سبك و كوتاه باشد همچون شخصى كه آب را جرعه جرعه مىنوشد و يا مضمضه مىكند .
شرح و تفسير آرايش صحيح لشكر
امام عليه السلام در اين نامه و دستور العمل هفت فرمان مهمّ جنگى را براى آرايش صحيح لشكر و پيروزى بر دشمن بيان فرموده كه دقت نظر آن حضرت را در مسائل مربوط به فرماندهى لشكر نشان مىدهد .
نخست مىفرمايد : « هنگامى كه به دشمن رسيديد يا او به سراغ شما آمد ، لشكرگاه خود را در جلو تپهها يا دامنهء كوهها يا كنار نهرها قرار دهيد تا سبب حفاظت و ايمنى شما گردد و بهتر بتوانيد از پيش رو به دفاع بپردازيد » ؛ ( فَإِذَا نَزَلْتُمْ بِعَدُوٍّ أَوْ نَزَلَ بِكُمْ فَلْيَكُنْ مُعَسْكَرُكُمْ فِي قُبُلِ الْأَشْرَافِ « 1 » ، أَوْ سِفَاحِ « 2 » الْجِبَالِ ، أَوْ أَثْنَاءِ « 3 » الْأَنْهَارِ ، كَيْمَا يَكُونَ لَكُمْ رِدْءاً « 4 » ، وَ دُونَكُمْ مَرَدّاً ) . « 5 »
امام عليه السلام هدف از اين دستور را بيان فرموده ، زيرا هنگامى كه لشكر در كنار بلندىها يا دامنهء كوه يا كنار نهر باشد ، اين احتمال كه دشمن لشكر را دور بزند و از عقب حمله كند و يا لشكر را به محاصره در آورد بسيار ضعيف خواهد بود .
هامش
( 1 ) . « اشراف » جمع « شرف » بر وزن « هدف » به معناى مكان مرتفع است و تعبير به « قبل الاشراف » يعنى در جلوى بلنديها .
( 2 ) . « سفاح » در اصل به معناى ريزش آب است سپس به دامنهء كوه « سفاح » گفته شده ، زيرا آب از آن فرو مىريزد اين واژه به عنوان كنايه در مورد زنا نيز به كار رفته است .
( 3 ) . « اثناء » جمع « ثنى » بر وزن « صنف » به معناى پيچ و خم است اين واژه « اثناء » نيز به معناى وسط چيزى به كار مىرود .
( 4 ) . « ردء » به معناى يار و ياور است .
( 5 ) . « مردّ » گاه به معناى مانع و گاه به معناى محل بازگشت به كار مىرود و در جملهء بالا - همانگونه كه گفتيم - هر دو معنا قابل قبول است .