از اين ناراحتىها بر كنار بودند يا به اين عنوان كه با قبايلى پيمان ترك مخاصمه داشتند ( و نمىخواستند با آنها بجنگند ) و يا عشيرهء آنها ( كه ايمان نياورده بودند ) از آنها حمايت مىكردند از اين رو جان آنها در امان بود .
شرح و تفسير بنى هاشم نخستين حاميان اسلام
همان گونه كه قبلا اشاره شد اين نامه پاسخى است به نامهء معاويه و از آنجا كه معاويه در ابتداى نامهء خود دم از اسلام و عظمت پيغمبر اكرم و ياران و انصار او زده و سعى كرده است موقعيّت خلفاى سه گانه را بيش از حد بالا ببرد و از طرفى گويا فراموش كرده است كه فرزند ابوسفيان ، دشمن شماره يك اسلام است كه آتش جنگهاى مهم ضد اسلام را برافروخت . امام عليه السلام در اين بخش از نامه چنين مىفرمايد : « قبيلهء ما ( قريش ) خواستند پيامبرمان را به قتل برسانند ( كه در رأس آنها ابوسفيان پدر معاويه بود ) و ما را ريشهكن كنند . آنها انواع غم و اندوه را به جان ما ريختند و هر چه مىتوانستند دربارهء ما بدى كردند ما را از زندگى خوش و راحت باز داشتند و با ترس و وحشت قرين ساختند و ما را مجبور كردند كه به كوهى سنگلاخ و صعب العبور پناه بريم و آتش جنگ را بر ضد ما افروختند » ؛ ( فَأَرَادَ قَوْمُنَا قَتْلَ نَبِيِّنَا ، وَ اجْتِيَاحَ « 1 » أَصْلِنَا ، وَ هَمُّوا بِنَا الْهُمُومَ « 2 » وَ فَعَلُوا بِنَا الْأَفَاعِيلَ « 3 » ،
هامش
( 1 ) . « اجتياح » به معناى هلاك كردن ، ريشهكن ساختن و ويران نمودن است از ريشهء « جوح » بر وزن « قوم » به همين معنا گرفته شده است .
( 2 ) . « هموم » جمع « همّ » به معناى اندوهها ، نگرانىها ، نقشهها و تصميمهاست و در اينجا به معناى توطئههايى است كه قريش بر ضد پيغمبر كردند و مايهء غم و اندوه فراوان شدند . اصل اين واژه به معناى قصد كردن است و از آنجا كه قصد در بسيارى از موارد توأم با نگرانىها و اندوههاست ، به معناى اندوه و نگرانى نيز به كار رفته است .
( 3 ) . « الافاعيل » جمع « افعال » و آن جمع « فعل » است و در اين گونه موارد به معناى كارهاى بزرگ و دسيسههاو توطئههاست .