نكته ذكر خدا و ذاكران
تمام آنچه در اين خطبهء غرّا و پر محتوا آمد ، شرحى بود بر جملهاى از آيهاى از قرآن مجيد و آن ، اينكه مردان پاكباز الهى هرگز براى متاع دنيا از ياد خدا غافل نمىشوند . نور الهى در خانهء آنها مىدرخشد و آنها همچون ستارگانى هستند كه در ظلمات برّ و بحر ، خلق خدا را راهنمايى مىكنند .
گذشته از اينكه ذكر مراحل سهگانهاى دارد : ذكر با قلب ، با لسان و ذكر با عمل ، در هر مرحله مصاديق متفاوتى دارد همچون نور كه نور آفتاب را شامل مىشود و نور يك شمع را .
گاه اين ذكر چنان محدود است كه تنها فضاى اطراف خود را روشن مىسازد و گاه آنچنان عميق و گسترده است كه جهانى را روشن مىكند .
قرآن اهمّيّت فوق العادهاى براى ذكر و ذاكران قائل شده است . در يك جا به موسى عليه السّلام خطاب مىكند نمازهاى تو براى اين است كه به ياد من باشى :
« أَقِمِ الصَّلاةَ لِذِكْرِي »
« 1 »
گاه مىفرمايد : ذكر خدا از نماز هم برتر و بالاتر است ؛ يعنى روح نماز است :
« إِنَّ الصَّلاةَ تَنْهى عَنِ الْفَحْشاءِ وَ الْمُنْكَرِ وَ لَذِكْرُ اللَّهِ أَكْبَرُ »
« 2 »
گاه مىفرمايد : اگر از شراب به شدت نهى شده براى آن است كه شما را از ذكر خدا غافل مىكند :
« وَ يَصُدَّكُمْ عَنْ ذِكْرِ اللَّهِ »
« 3 »
گاه مىگويد : نفوذ شيطان از آنجا شروع مىشود كه انسان از ذكر خدا غافل گردد :
« وَ مَنْ يَعْشُ عَنْ ذِكْرِ الرَّحْمنِ نُقَيِّضْ لَهُ شَيْطاناً فَهُوَ لَهُ قَرِينٌ »
« 4 »
هامش
( 1 ) . طه ، آيهء 14 .
( 2 ) . عنكبوت ، آيهء 45 .
( 3 ) . مائده ، آيهء 91 .
( 4 ) . زخرف ، آيهء 36 .