بازگشته است ) بندگان نيك خدا به سرعت تصميم به كوچ گرفتند و متاع اندك دنياى فانى را با سرمايههاى فراوان آخرت ماندگار ، مبادله نمودند . راستى ، برادران ما كه خونشان در صفين ريخته شد ( و شربت شهادت نوشيدند ) اگر امروز زنده نيستند كه از اين لقمههاى گلوگير بخورند و از اين آبهاى ناگوار بنوشند ، ( و اين حوادث دردناك را ببينند ) چه ضررى كردند ؟ به خدا سوگند ! آنها به لقاى پروردگار نايل شدند و خدا پاداششان را بهطور كامل عطا فرمود و آنها را در سراى امن و امان بعد از اين زندگى پر از خوف جاى داد .
شرح و تفسير آنچه لازم بود ، گفتم !
امام عليه السّلام در اين بخش از خطبه به اندرزها و مواعظ هشداركنندهاى مىپردازد و مىفرمايد : « اى مردم من مواعظ و اندرزهايى را كه پيامبران به امتهايشان دادند براى شما بازگو كردم و در ميان شما گستردم . و ( نيز ) آنچه را اوصياى پيامبران به امتهاى بعد از آنان رساندند ، رساندم . ( در آنجا كه ضرورت داشت ) شما را با تازيانهام ادب كردم ؛ ولى ( هيچيك مؤثر نيفتاد و ) شما به هيچ صراطى مستقيم نشديد . بانگ نواهى پروردگار را در ميان شما سر دادم ( كه از اختلاف و تفرقه بپرهيزيد ) ؛ اما هرگز اجتماع نكرديد و متحد نشديد » ؛ ( أيّها النّاس ، إنّي قد بثثت « 1 » لكم المواعظ الّتي وعظ الأنبياء بها أممهم ، و أدّيت إليكم ما أدّت الأوصياء إلى من بعدهم ، و أدّبتكم بسوطي فلم تستقيموا ، و حدوتكم « 2 » بالزّواجر فلم تستوسقوا « 3 » ) .
هامش
( 1 ) . « بثثت » از ريشهء « بثّ » ، بر وزن « نص » به معناى منتشر ساختن گرفته شده است .
( 2 ) . « حدوتكم » از ريشهء « حدو » بر وزن « محو » و « حدى » بر وزن « دعا » در اصل به معناى راندن شتران همراه با آواز مخصوص است . كه ساربانها مىخوانند . سپس به هرگونه سوق دادن و بانگ زدن اطلاق شده است .
( 3 ) . « تستوسقوا » از « وسوق » به معناى اجتماع كردن و به يكديگر پيوستن است .